From StotraSamhita
||dvitIyO'dhyAyaH - sAGkhya-yOgaH||
saJjaya uvAca
taM tathA kRpayA''viSTam azrupUrNAkulEkSaNam| +viSIdantamidaM vAkyamuvAca madhusUdanaH||1|| |
zrIbhagavAnuvAca
kutastvA kazmalamidaM viSamE samupasthitam| +anAryajuSTamasvargyamakIrtikaramarjuna||2|| |
klaibyaM mA sma gamaH pArtha naitattvayyupapadyatE| +kSudraM hRdayadaurbalyaM tyaktvOttiSTha parantapa||3|| |
arjuna uvAca
kathaM bhISmamahaM saGkhyE drONaM ca madhusUdana| +iSubhiH pratiyOtsyAmi pUjArhAvarisUdana||4|| |
gurUnahatvA hi mahAnubhAvAn +zrEyO bhOktuM bhaikSyamapIha lOkE| hatvA'rthakAmAMstu gurUnihaiva bhuJjIya bhOgAn rudhirapradigdhAn||5|| |
na caitadvidmaH katarannO garIyO +yadvA jayEma yadi vA nO jayEyuH| yAnEva hatvA na jijIviSAmaH tE'vasthitAH pramukhE dhArtarASTrAH||6|| |
kArpaNyadOSOpahatasvabhAvaH +pRcchAmi tvAM dharmasammUDhacEtAH| yacchrEyaH syAnnizcitaM brUhi tanmE ziSyastE'haM zAdhi mAM tvAM prapannam||7|| |
na hi prapazyAmi mamApanudyAd- +yacchOkamucchOSaNamindriyANAm| avApya bhUmAvasapatnamRddham rAjyaM surANAmapi ca''dhipatyam||8|| |
saJjaya uvAca
EvamuktvA hRSIkEzaM guDAkEzaH parantapa| +na yOtsya iti gOvindamuktvA tUSNIM babhUva ha||9|| |
tamuvAca hRSIkEzaH prahasanniva bhArata| +sEnayOrubhayOrmadhyE viSIdantamidaM vacaH||10|| |
zrIbhagavAnuvAca
azOcyAnanvazOcastvaM prajJAvAdAMzca bhASasE| +gatAsUnagatAsUMzca nAnuzOcanti paNDitAH||11|| |
na tvEvAhaM jAtu na''saM na tvaM nEmE janAdhipAH| +na caiva na bhaviSyAmaH sarvE vayamataH param||12|| |
dEhinO'smin yathA dEhE kaumAraM yauvanaM jarA| +tathA dEhAntaraprAptirdhIrastatra na muhyati||13|| |
mAtrAsparzAstu kauntEya zItOSNasukhaduHkhadAH| +AgamApAyinO'nityAstAMstitikSasva bhArata||14|| |
yaM hi na vyathayantyEtE puruSaM puruSarSabha| +samaduHkhasukhaM dhIraM sO'mRtatvAya kalpatE||15|| |
nAsatO vidyatE bhAvO nAbhAvO vidyatE sataH| +ubhayOrapi dRSTO'ntastvanayOstattvadarzibhiH||16|| |
avinAzi tu tadviddhi yEna sarvamidaM tatam| +vinAzamavyayasyAsya na kazcit kartumarhati||17|| |
antavanta imE dEhA nityasyOktAH zarIriNaH| +anAzinO'pramEyasya tasmAdyudhyasva bhArata||18|| |
ya EnaM vEtti hantAraM yazcainaM manyatE hatam| +ubhau tau na vijAnItO nAyaM hanti na hanyatE||19|| |
na jAyatE mriyatE vA kadAcit +nAyaM bhUtvA bhavitA vA na bhUyaH| ajO nityaH zAzvatO'yaM purANO na hanyatE hanyamAnE zarIrE||20|| |
vEdAvinAzinaM nityaM ya Enamajamavyayam| +kathaM sa puruSaH pArtha kaM ghAtayati hanti kam||21|| |
vAsAMsi jIrNAni yathA vihAya +navAni gRhNAti narO'parANi| tathA zarIrANi vihAya jIrNAni anyAni saMyAti navAni dEhI||22|| |
nainaM chindanti zastrANi nainaM dahati pAvakaH| +na cainaM klEdayantyApO na zOSayati mArutaH||23|| |
acchEdyO'yamadAhyO'yamaklEdyO'zOSya Eva ca| +nityaH sarvagataH sthANuracalO'yaM sanAtanaH||24|| |
avyaktO'yamacintyO'yamavikAryO'yamucyatE| +tasmAdEvaM viditvainaM nAnuzOcitumarhasi||25|| |
atha cainaM nityajAtaM nityaM vA manyasE mRtam| +tathA'pi tvaM mahAbAhO naivaM zOcitumarhasi||26|| |
jAtasya hi dhruvO mRtyurdhruvaM janma mRtasya ca| +tasmAdaparihAryE'rthE na tvaM zOcitumarhasi||27|| |
avyaktAdIni bhUtAni vyaktamadhyAni bhArata| +avyaktanidhanAnyEva tatra kA paridEvanA||28|| |
Azcaryavatpazyati kazcidEnam +Azcaryavadvadati tathaiva cAnyaH| AzcaryavaccainamanyaH zRNOti zrutvA'pyEnaM vEda na caiva kazcit||29|| |
dEhI nityamavadhyO'yaM dEhE sarvasya bhArata| +tasmAt sarvANi bhUtAni na tvaM zOcitumarhasi||30|| |
svadharmamapi cAvEkSya na vikampitumarhasi| +dharmyAddhi yuddhAcchrEyO'nyat kSatriyasya na vidyatE||31|| |
yadRcchayA cOpapannaM svargadvAramapAvRtam| +sukhinaH kSatriyAH pArtha labhantE yuddhamIdRzam||32|| |
atha cEttvamimaM dharmyaM saGgrAmaM na kariSyasi| +tataH svadharmaM kIrtiM ca hitvA pApamavApsyasi||33|| |
akIrtiM cApi bhUtAni kathayiSyanti tE'vyayAm| +sambhAvitasya cAkIrtirmaraNAdatiricyatE||34|| |
bhayAdraNAduparataM maMsyantE tvAM mahArathAH| +yESAM ca tvaM bahumatO bhUtvA yAsyasi lAghavam||35|| |
avAcyavAdAMzca bahUn vadiSyanti tavAhitAH| +nindantastava sAmarthyaM tatO duHkhataraM nu kim||36|| |
hatO vA prApsyasi svargaM jitvA vA bhOkSyasE mahIm| +tasmAduttiSTha kauntEya yuddhAya kRtanizcayaH||37|| |
sukhaduHkhE samE kRtvA lAbhAlAbhau jayAjayau| +tatO yuddhAya yujyasva naivaM pApamavApsyasi||38|| |
ESA tE'bhihitA sAGkhyE buddhiryOgE tvimAM zRNu| +buddhyA yuktO yayA pArtha karmabandhaM prahAsyasi||39|| |
nEhAbhikramanAzO'sti pratyavAyO na vidyatE| +svalpamapyasya dharmasya trAyatE mahatO bhayAt||40|| |
vyavasAyAtmikA buddhirEkEha kurunandana| +bahuzAkhA hyanantAzca buddhayO'vyavasAyinAm||41|| |
yAmimAM puSpitAM vAcaM pravadantyavipazcitaH| +vEdavAdaratAH pArtha nAnyadastIti vAdinaH||42|| |
kAmAtmAnaH svargaparA janmakarmaphalapradAm| +kriyAvizESabahulAM bhOgaizvaryagatiM prati||43|| |
bhOgaizvaryaprasaktAnAM tayA'pahRtacEtasAm| +vyavasAyAtmikA buddhiH samAdhau na vidhIyatE||44|| |
traiguNyaviSayA vEdA nistraiguNyO bhavArjuna| +nirdvandvO nityasattvasthO niryOgakSEma AtmavAn||45|| |
yAvAnartha udapAnE sarvataH samplutOdakE| +tAvAn sarvESu vEdESu brAhmaNasya vijAnataH||46|| |
karmaNyEvAdhikArastE mA phalESu kadAcana| +mA karmaphalahEturbhUrmA tE saGgO'stvakarmaNi||47|| |
yOgasthaH kuru karmANi saGgaM tyaktvA dhanaJjaya| +siddhyasiddhyOH samO bhUtvA samatvaM yOga ucyatE||48|| |
dUrENa hyavaraM karma buddhiyOgAddhanaJjaya| +buddhau zaraNamanviccha kRpaNAH phalahEtavaH||49|| |
buddhiyuktO jahAtIha ubhE sukRtaduSkRtE| +tasmAdyOgAya yujyasva yOgaH karmasu kauzalam||50|| |
karmajaM buddhiyuktA hi phalaM tyaktvA manISiNaH| +janmabandhavinirmuktAH padaM gacchantyanAmayam||51|| |
yadA tE mOhakalilaM buddhirvyatitariSyati| +tadA gantAsi nirvEdaM zrOtavyasya zrutasya ca||52|| |
zrutivipratipannA tE yadA sthAsyati nizcalA| +samAdhAvacalA buddhistadA yOgamavApsyasi||53|| |
arjuna uvAca
sthitaprajJasya kA bhASA samAdhisthasya kEzava| +sthitadhIH kiM prabhASEta kimAsIta vrajEta kim||54|| |
zrIbhagavAnuvAca
prajahAti yadA kAmAn sarvAn pArtha manOgatAn| +AtmanyEva''tmanA tuSTaH sthitaprajJastadOcyatE||55|| |
duHkhESvanudvignamanAH sukhESu vigataspRhaH| +vItarAgabhayakrOdhaH sthitadhIrmunirucyatE||56|| |
yaH sarvatrAnabhisnEhastat tat prApya zubhAzubham| +nAbhinandati na dvESTi tasya prajJA pratiSThitA||57|| |
yadA saMharatE cAyaM kUrmO'GgAnIva sarvazaH| +indriyANIndriyArthE'bhyastasya prajJA pratiSThitA||58|| |
viSayA vinivartantE nirAhArasya dEhinaH| +rasavarjaM rasO'pyasya paraM dRSTvA nivartatE||59|| |
yatatO hyapi kauntEya puruSasya vipazcitaH| +indriyANi pramAthIni haranti prasabhaM manaH||60|| |
tAni sarvANi saMyamya yukta AsIta matparaH| +vazE hi yasyEndriyANi tasya prajJA pratiSThitA||61|| |
dhyAyatO viSayAn puMsaH saGgastESUpajAyatE| +saGgAt saJjAyatE kAmaH kAmAt krOdhO'bhijAyatE||62|| |
krOdhAdbhavati sammOhaH sammOhAt smRtivibhramaH| +smRtibhraMzAd-buddhinAzO buddhinAzAt praNazyati||63|| |
rAgadvESaviyuktaistu viSayAnindriyaizcaran| +AtmavazyairvidhEyAtmA prasAdamadhigacchati||64|| |
prasAdE sarvaduHkhAnAM hAnirasyOpajAyatE| +prasannacEtasO hyAzu buddhiH paryavatiSThatE||65|| |
nAsti buddhirayuktasya na cAyuktasya bhAvanA| +na cAbhAvayataH zAntirazAntasya kutaH sukham||66|| |
indriyANAM hi caratAM yanmanO'nuvidhIyatE| +tadasya harati prajJAM vAyurnAvamivAmbhasi||67|| |
tasmAdyasya mahAbAhO nigRhItAni sarvazaH| +indriyANIndriyArthEbhyastasya prajJA pratiSThitA||68|| |
yA nizA sarvabhUtAnAM tasyAM jAgarti saMyamI| +yasyAM jAgrati bhUtAni sA nizA pazyatO munEH||69|| |
ApUryamANamacalapratiSTham +samudramApaH pravizanti yadvat| tadvatkAmA yaM pravizanti sarvE sa zAntimApnOti na kAmakAmI||70|| |
vihAya kAmAn yaH sarvAn pumAMzcarati niHspRhaH| +nirmamO nirahaGkAraH sa zAntimadhigacchati||71|| |
ESA brAhmI sthitiH pArtha nainAM prApya vimuhyati| +sthitvA'syAmantakAlE'pi brahmanirvANamRcchati||72|| |
||OM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yOgazAstrE zrIkRSNArjunasaMvAdE sAGkhyayOgO nAma dvitIyO'dhyAyaH||