From StotraSamhita

Jump to: navigation, search

||dvitIyO'dhyAyaH - sAGkhya-yOgaH||


saJjaya uvAca

taM tathA kRpayA''viSTam azrupUrNAkulEkSaNam|
viSIdantamidaM vAkyamuvAca madhusUdanaH||1||
+


zrIbhagavAnuvAca

kutastvA kazmalamidaM viSamE samupasthitam|
anAryajuSTamasvargyamakIrtikaramarjuna||2||
+
klaibyaM mA sma gamaH pArtha naitattvayyupapadyatE|
kSudraM hRdayadaurbalyaM tyaktvOttiSTha parantapa||3||
+


arjuna uvAca

kathaM bhISmamahaM saGkhyE drONaM ca madhusUdana|
iSubhiH pratiyOtsyAmi pUjArhAvarisUdana||4||
+
gurUnahatvA hi mahAnubhAvAn
zrEyO bhOktuM bhaikSyamapIha lOkE|
hatvA'rthakAmAMstu gurUnihaiva
bhuJjIya bhOgAn rudhirapradigdhAn||5||
+
na caitadvidmaH katarannO garIyO
yadvA jayEma yadi vA nO jayEyuH|
yAnEva hatvA na jijIviSAmaH
tE'vasthitAH pramukhE dhArtarASTrAH||6||
+
kArpaNyadOSOpahatasvabhAvaH
pRcchAmi tvAM dharmasammUDhacEtAH|
yacchrEyaH syAnnizcitaM brUhi tanmE
ziSyastE'haM zAdhi mAM tvAM prapannam||7||
+
na hi prapazyAmi mamApanudyAd-
yacchOkamucchOSaNamindriyANAm|
avApya bhUmAvasapatnamRddham
rAjyaM surANAmapi ca''dhipatyam||8||
+


saJjaya uvAca

EvamuktvA hRSIkEzaM guDAkEzaH parantapa|
na yOtsya iti gOvindamuktvA tUSNIM babhUva ha||9||
+
tamuvAca hRSIkEzaH prahasanniva bhArata|
sEnayOrubhayOrmadhyE viSIdantamidaM vacaH||10||
+


zrIbhagavAnuvAca

azOcyAnanvazOcastvaM prajJAvAdAMzca bhASasE|
gatAsUnagatAsUMzca nAnuzOcanti paNDitAH||11||
+
na tvEvAhaM jAtu na''saM na tvaM nEmE janAdhipAH|
na caiva na bhaviSyAmaH sarvE vayamataH param||12||
+
dEhinO'smin yathA dEhE kaumAraM yauvanaM jarA|
tathA dEhAntaraprAptirdhIrastatra na muhyati||13||
+
mAtrAsparzAstu kauntEya zItOSNasukhaduHkhadAH|
AgamApAyinO'nityAstAMstitikSasva bhArata||14||
+
yaM hi na vyathayantyEtE puruSaM puruSarSabha|
samaduHkhasukhaM dhIraM sO'mRtatvAya kalpatE||15||
+
nAsatO vidyatE bhAvO nAbhAvO vidyatE sataH|
ubhayOrapi dRSTO'ntastvanayOstattvadarzibhiH||16||
+
avinAzi tu tadviddhi yEna sarvamidaM tatam|
vinAzamavyayasyAsya na kazcit kartumarhati||17||
+
antavanta imE dEhA nityasyOktAH zarIriNaH|
anAzinO'pramEyasya tasmAdyudhyasva bhArata||18||
+
ya EnaM vEtti hantAraM yazcainaM manyatE hatam|
ubhau tau na vijAnItO nAyaM hanti na hanyatE||19||
+
na jAyatE mriyatE vA kadAcit
nAyaM bhUtvA bhavitA vA na bhUyaH|
ajO nityaH zAzvatO'yaM purANO
na hanyatE hanyamAnE zarIrE||20||
+
vEdAvinAzinaM nityaM ya Enamajamavyayam|
kathaM sa puruSaH pArtha kaM ghAtayati hanti kam||21||
+
vAsAMsi jIrNAni yathA vihAya
navAni gRhNAti narO'parANi|
tathA zarIrANi vihAya jIrNAni
anyAni saMyAti navAni dEhI||22||
+
nainaM chindanti zastrANi nainaM dahati pAvakaH|
na cainaM klEdayantyApO na zOSayati mArutaH||23||
+
acchEdyO'yamadAhyO'yamaklEdyO'zOSya Eva ca|
nityaH sarvagataH sthANuracalO'yaM sanAtanaH||24||
+
avyaktO'yamacintyO'yamavikAryO'yamucyatE|
tasmAdEvaM viditvainaM nAnuzOcitumarhasi||25||
+
atha cainaM nityajAtaM nityaM vA manyasE mRtam|
tathA'pi tvaM mahAbAhO naivaM zOcitumarhasi||26||
+
jAtasya hi dhruvO mRtyurdhruvaM janma mRtasya ca|
tasmAdaparihAryE'rthE na tvaM zOcitumarhasi||27||
+
avyaktAdIni bhUtAni vyaktamadhyAni bhArata|
avyaktanidhanAnyEva tatra kA paridEvanA||28||
+
Azcaryavatpazyati kazcidEnam
Azcaryavadvadati tathaiva cAnyaH|
AzcaryavaccainamanyaH zRNOti
zrutvA'pyEnaM vEda na caiva kazcit||29||
+
dEhI nityamavadhyO'yaM dEhE sarvasya bhArata|
tasmAt sarvANi bhUtAni na tvaM zOcitumarhasi||30||
+
svadharmamapi cAvEkSya na vikampitumarhasi|
dharmyAddhi yuddhAcchrEyO'nyat kSatriyasya na vidyatE||31||
+
yadRcchayA cOpapannaM svargadvAramapAvRtam|
sukhinaH kSatriyAH pArtha labhantE yuddhamIdRzam||32||
+
atha cEttvamimaM dharmyaM saGgrAmaM na kariSyasi|
tataH svadharmaM kIrtiM ca hitvA pApamavApsyasi||33||
+
akIrtiM cApi bhUtAni kathayiSyanti tE'vyayAm|
sambhAvitasya cAkIrtirmaraNAdatiricyatE||34||
+
bhayAdraNAduparataM maMsyantE tvAM mahArathAH|
yESAM ca tvaM bahumatO bhUtvA yAsyasi lAghavam||35||
+
avAcyavAdAMzca bahUn vadiSyanti tavAhitAH|
nindantastava sAmarthyaM tatO duHkhataraM nu kim||36||
+
hatO vA prApsyasi svargaM jitvA vA bhOkSyasE mahIm|
tasmAduttiSTha kauntEya yuddhAya kRtanizcayaH||37||
+
sukhaduHkhE samE kRtvA lAbhAlAbhau jayAjayau|
tatO yuddhAya yujyasva naivaM pApamavApsyasi||38||
+
ESA tE'bhihitA sAGkhyE buddhiryOgE tvimAM zRNu|
buddhyA yuktO yayA pArtha karmabandhaM prahAsyasi||39||
+
nEhAbhikramanAzO'sti pratyavAyO na vidyatE|
svalpamapyasya dharmasya trAyatE mahatO bhayAt||40||
+
vyavasAyAtmikA buddhirEkEha kurunandana|
bahuzAkhA hyanantAzca buddhayO'vyavasAyinAm||41||
+
yAmimAM puSpitAM vAcaM pravadantyavipazcitaH|
vEdavAdaratAH pArtha nAnyadastIti vAdinaH||42||
+
kAmAtmAnaH svargaparA janmakarmaphalapradAm|
kriyAvizESabahulAM bhOgaizvaryagatiM prati||43||
+
bhOgaizvaryaprasaktAnAM tayA'pahRtacEtasAm|
vyavasAyAtmikA buddhiH samAdhau na vidhIyatE||44||
+
traiguNyaviSayA vEdA nistraiguNyO bhavArjuna|
nirdvandvO nityasattvasthO niryOgakSEma AtmavAn||45||
+
yAvAnartha udapAnE sarvataH samplutOdakE|
tAvAn sarvESu vEdESu brAhmaNasya vijAnataH||46||
+
karmaNyEvAdhikArastE mA phalESu kadAcana|
mA karmaphalahEturbhUrmA tE saGgO'stvakarmaNi||47||
+
yOgasthaH kuru karmANi saGgaM tyaktvA dhanaJjaya|
siddhyasiddhyOH samO bhUtvA samatvaM yOga ucyatE||48||
+
dUrENa hyavaraM karma buddhiyOgAddhanaJjaya|
buddhau zaraNamanviccha kRpaNAH phalahEtavaH||49||
+
buddhiyuktO jahAtIha ubhE sukRtaduSkRtE|
tasmAdyOgAya yujyasva yOgaH karmasu kauzalam||50||
+
karmajaM buddhiyuktA hi phalaM tyaktvA manISiNaH|
janmabandhavinirmuktAH padaM gacchantyanAmayam||51||
+
yadA tE mOhakalilaM buddhirvyatitariSyati|
tadA gantAsi nirvEdaM zrOtavyasya zrutasya ca||52||
+
zrutivipratipannA tE yadA sthAsyati nizcalA|
samAdhAvacalA buddhistadA yOgamavApsyasi||53||
+


arjuna uvAca

sthitaprajJasya kA bhASA samAdhisthasya kEzava|
sthitadhIH kiM prabhASEta kimAsIta vrajEta kim||54||
+


zrIbhagavAnuvAca

prajahAti yadA kAmAn sarvAn pArtha manOgatAn|
AtmanyEva''tmanA tuSTaH sthitaprajJastadOcyatE||55||
+
duHkhESvanudvignamanAH sukhESu vigataspRhaH|
vItarAgabhayakrOdhaH sthitadhIrmunirucyatE||56||
+
yaH sarvatrAnabhisnEhastat tat prApya zubhAzubham|
nAbhinandati na dvESTi tasya prajJA pratiSThitA||57||
+
yadA saMharatE cAyaM kUrmO'GgAnIva sarvazaH|
indriyANIndriyArthE'bhyastasya prajJA pratiSThitA||58||
+
viSayA vinivartantE nirAhArasya dEhinaH|
rasavarjaM rasO'pyasya paraM dRSTvA nivartatE||59||
+
yatatO hyapi kauntEya puruSasya vipazcitaH|
indriyANi pramAthIni haranti prasabhaM manaH||60||
+
tAni sarvANi saMyamya yukta AsIta matparaH|
vazE hi yasyEndriyANi tasya prajJA pratiSThitA||61||
+
dhyAyatO viSayAn puMsaH saGgastESUpajAyatE|
saGgAt saJjAyatE kAmaH kAmAt krOdhO'bhijAyatE||62||
+
krOdhAdbhavati sammOhaH sammOhAt smRtivibhramaH|
smRtibhraMzAd-buddhinAzO buddhinAzAt praNazyati||63||
+
rAgadvESaviyuktaistu viSayAnindriyaizcaran|
AtmavazyairvidhEyAtmA prasAdamadhigacchati||64||
+
prasAdE sarvaduHkhAnAM hAnirasyOpajAyatE|
prasannacEtasO hyAzu buddhiH paryavatiSThatE||65||
+
nAsti buddhirayuktasya na cAyuktasya bhAvanA|
na cAbhAvayataH zAntirazAntasya kutaH sukham||66||
+
indriyANAM hi caratAM yanmanO'nuvidhIyatE|
tadasya harati prajJAM vAyurnAvamivAmbhasi||67||
+
tasmAdyasya mahAbAhO nigRhItAni sarvazaH|
indriyANIndriyArthEbhyastasya prajJA pratiSThitA||68||
+
yA nizA sarvabhUtAnAM tasyAM jAgarti saMyamI|
yasyAM jAgrati bhUtAni sA nizA pazyatO munEH||69||
+
ApUryamANamacalapratiSTham
samudramApaH pravizanti yadvat|
tadvatkAmA yaM pravizanti sarvE
sa zAntimApnOti na kAmakAmI||70||
+
vihAya kAmAn yaH sarvAn pumAMzcarati niHspRhaH|
nirmamO nirahaGkAraH sa zAntimadhigacchati||71||
+
ESA brAhmI sthitiH pArtha nainAM prApya vimuhyati|
sthitvA'syAmantakAlE'pi brahmanirvANamRcchati||72||
+


||OM tatsaditi zrImadbhagavadgItAsUpaniSatsu brahmavidyAyAM yOgazAstrE zrIkRSNArjunasaMvAdE sAGkhyayOgO nAma dvitIyO'dhyAyaH||

Personal tools
Namespaces
Variants
Views
Actions
Navigation
Choose a script

translipi

Toolbox