From StotraSamhita
prathamaH sargaH
tapaH svAdhyAyanirataM tapasvI vAgvidAM varam| nAradaM paripapraccha vAlmIkirmunipuGgavam||1|| |
kO nvasmin sAmprataM lOkE guNavAn kazca vIryavAn| dharmajJazca kRtajJazca satyavAkyO dRDhavrataH||2|| |
cAritrENa ca kO yuktaH sarvabhUtESu kO hitaH| vidvAn kaH kaH samarthazca kazcaikapriyadarzanaH||3|| |
AtmavAn kO jitakrOdhO matimAn kO'nasUyakaH| kasya bibhyati dEvAzca jAtarOSasya saMyugE||4|| |
EtadicchAmyahaM zrOtuM paraM kautUhalaM hi mE| maharSE tvaM samarthO'si jJAtumEvaMvidhaM naram||5|| |
zrutvA caitattrilOkajJO vAlmIkErnAradO vacaH| zrUyatAmiti ca''mantrya prahRSTO vAkyamabravIt||6|| |
bahavO durlabhAzcaiva yE tvayA kIrtitA guNAH| munE vakSyAmyahaM buddhvA tairyuktaH zrUyatAM naraH||7|| |
ikSvAkuvaMzaprabhavO rAmO nAma janaiH zrutaH| niyatAtmA mahAvIryO dyutimAn dhRtimAn vazI||8|| |
buddhimAn nItimAn vAgmI zrImAn zatrunibarhaNaH| vipulAMsO mahAbAhuH kambugrIvO mahAhanuH||9|| |
mahOraskO mahESvAsO gUDhajatrurarindamaH| AjAnubAhuH suzirAH sulalATaH suvikramaH||10|| |
samaH samavibhaktAGgaH snigdhavarNaH pratApavAn| pInavakSA vizAlAkSO lakSmIvAn zubhalakSaNaH||11|| |
dharmajJaH satyasandhazca prajAnAM ca hitE rataH| yazasvI jJAnasampannaH zucirvazyaH samAdhimAn||12|| |
prajApatisamaH zrImAn dhAtA ripuniSUdanaH| rakSitA jIvalOkasya dharmasya parirakSitA||13|| |
rakSitA svasya dharmasya svajanasya ca rakSitA| vEdavEdAGgatattvajJO dhanurvEdE ca niSThitaH||14|| |
sarvazAstrArthatattvajJO smRtimAn pratibhAnavAn| sarvalOkapriyaH sAdhuradInAtmA vicakSaNaH||15|| |
sarvadA'bhigataH sadbhiH samudra iva sindhubhiH| AryaH sarvasamazcaiva sadaikapriyadarzanaH||16|| |
sa ca sarvaguNOpEtaH kausalyAnandavardhanaH| samudra iva gAmbhIryE dhairyENa himavAniva||17|| |
viSNunA sadRzO vIryE sOmavat priyadarzanaH| kAlAgnisadRzaH krOdhE kSamayA pRthivIsamaH||18|| |
dhanadEna samastyAgE satyE dharma ivAparaH| tamEvaM guNasampannaM rAmaM satyaparAkramam||19|| |
jyESThaM zrESThaguNairyuktaM priyaM dazarathaH sutam| prakRtInAM hitairyuktaM prakRtipriyakAmyayA||20|| |
yauvarAjyEna saMyOktum aicchat prItyA mahIpatiH| tasyAbhiSEkasambhArAn dRSTvA bhAryA'tha kaikEyI||21|| |
pUrvaM dattavarA dEvI varamEnamayAcata| vivAsanaM ca rAmasya bharatasyAbhiSEcanam||22|| |
sa satyavacanAdrAjA dharmapAzEna saMyataH| vivAsayAmAsa sutaM rAmaM dazarathaH priyam||23|| |
sa jagAma vanaM vIraH pratijJAmanupAlayan| piturvacananirdEzAt kaikEyyAH priyakAraNAt||24|| |
taM vrajantaM priyO bhrAtA lakSmaNO'nujagAma ha| snEhAdvinayasampannaH sumitrAnandavardhanaH||25|| |
bhrAtaraM dayitO bhrAtuH saubhrAtramanudarzayan| rAmasya dayitA bhAryA nityaM prANasamAhitA||26|| |
janakasya kulE jAtA dEvamAyEva nirmitA| sarvalakSaNasampannA nArINAmuttamA vadhUH||27|| |
sItA'pyanugatA rAmaM zazinaM rOhiNI yathA| paurairanugatO dUraM pitrA dazarathEna ca||28|| |
zRGgavErapurE sUtaM gaGgAkUlE vyasarjayat| guhamAsAdya dharmAtmA niSAdAdhipatiM priyam||29|| |
guhEna sahitO rAmO lakSmaNEna ca sItayA| tE vanEna vanaM gatvA nadIstIrtvA bahUdakAH||30|| |
citrakUTamanuprApya bharadvAjasya zAsanAt| ramyamAvasathaM kRtvA ramamANA vanE trayaH||31|| |
dEvagandharvasaGkAzAstatra tE nyavasan sukham| citrakUTaM gatE rAmE putrazOkAturastathA||32|| |
rAjA dazarathaH svargaM jagAma vilapan sutam| mRtE tu tasmin bharatO vasiSThapramukhairdvijaiH||33|| |
niyujyamAnO rAjyAya naicchadrAjyaM mahAbalaH| sa jagAma vanaM vIrO rAmapAdaprasAdakaH||34|| |
gatvA tu sa mahAtmAnaM rAmaM satyaparAkramam| ayAcat bhrAtaraM rAmam AryabhAvapuraskRtaH||35|| |
tvamEva rAjA dharmajJa iti rAmaM vacO'bravIt| rAmO'pi paramOdAraH sumukhaH sumahAyazAH||36|| |
na cEcchat piturAdEzAt rAjyaM rAmO mahAbalaH| pAdukE cAsya rAjyAya nyAsaM datvA punaH punaH||37|| |
nivartayAmAsa tatO bharataM bharatAgrajaH| sa kAmamanavApyaiva rAmapAdAvupaspRzan||38|| |
nandigrAmE'karOdrAjyaM rAmAgamanakAGkSayA| gatE tu bharatE zrImAn satyasandhO jitEndriyaH||39|| |
rAmastu punarAlakSya nAgarasya janasya ca| tatra''gamanamEkAgrE daNDakAn pravivEza ha||40|| |
pravizya tu mahAraNyaM rAmO rAjIvalOcanaH| virAdhaM rAkSasaM hatvA zarabhaGgaM dadarza ha||41|| |
sutIkSNaM cApyagastyaM ca agastyabhrAtaraM tathA| agastyavacanAccaiva jagrAhaindraM zarAsanam||42|| |
khaDgaM ca paramaprItastUNI cAkSayasAyakau| vasatastasya rAmasya vanE vanacaraiH saha||43|| |
RSayO'bhyAgaman sarvE vadhAyAsurarakSasAm| sa tESAM prati zuzrAva rAkSasAnAM tathA vanE||44|| |
pratijJAtazca rAmENa vadhaH saMyati rakSasAm| RSINAmagnikalpAnAM daNDakAraNyavAsinAm||45|| |
tEna tatraiva vasatA janasthAnanivAsinI| virUpitA zUrpaNakhA rAkSasI kAmarUpiNI||46|| |
tataH zUrpaNakhAvAkyAdudyuktAn sarvarAkSasAn| kharaM trizirasaM caiva dUSaNaM caiva rAkSasam||47|| |
nijaghAna raNE rAmastESAM caiva padAnugAn| vanE tasmin nivasatA janasthAnanivAsinAm||48|| |
rakSasAM nihatAnyAsan sahasrANi caturdaza| tatO jJAtivadhaM zrutvA rAvaNaH krOdhamUrchitaH||49|| |
sahAyaM varayAmAsa mArIcaM nAma rAkSasam| vAryamANaH subahuzO mArIcEna sa rAvaNaH||50|| |
na virOdhO balavatA kSamO rAvaNa tEna tE| anAdRtya tu tadvAkyaM rAvaNaH kAlacOditaH||51|| |
jagAma sahamArIcastasya''zramapadaM tadA| tEna mAyAvinA dUramapavAhya nRpAtmajau||52|| |
jahAra bhAryAM rAmasya gRdhraM hatvA jaTAyuSam| gRdhraM ca nihataM dRSTvA hRtAM zrutvA ca maithilIm||53|| |
rAghavaH zOkasantaptO vilalApa''kulEndriyaH| tatastEnaiva zOkEna gRdhraM dagdhvA jaTAyuSam||54|| |
mArgamANO vanE sItAM rAkSasaM sandadarza ha| kabandhaM nAma rUpENa vikRtaM ghOradarzanam||55|| |
taM nihatya mahAbAhurdadAha svargatazca saH| sa cAsya kathayAmAsa zabarIM dharmacAriNIm||56|| |
zramaNIM dharmanipuNAm abhigacchEti rAghava| sO'bhyagacchan mahAtEjAH zabarIM zatrusUdanaH||57|| |
zabaryA pUjitaH samyagrAmO dazarathAtmajaH| pampAtIrE hanumatA saGgatO vAnarENa ha||58|| |
hanumadvacanAccaiva sugrIvENa samAgataH| sugrIvAya ca tatsarvaM zaMsadrAmO mahAbalaH||59|| |
Aditastat yathA vRttaM sItAyAzca vizESataH| sugrIvazcApi tatsarvaM zrutvA rAmasya vAnaraH||60|| |
cakAra sakhyaM rAmENa prItazcaivAgnisAkSikam| tatO vAnararAjEna vairAnukathanaM prati||61|| |
rAmAya''vEditaM sarvaM praNayAdduHkhitEna ca| pratijJAtaM ca rAmENa tadA vAlivadhaM prati||62|| |
vAlinazca balaM tatra kathayAmAsa vAnaraH| sugrIvaH zaGkitazcAsInnityaM vIryENa rAghavE||63|| |
rAghavaH pratyayArthaM tu dundubhEH kAyamuttamam| darzayAmAsa sugrIvaH mahAparvatasannibham||64|| |
utsmayitvA mahAbAhuH prEkSya cAsti mahAbalaH| pAdAGguSThEna cikSEpa sampUrNaM dazayOjanam||65|| |
bibhEda ca punaH sAlAn saptaikEna mahESuNA| giriM rasAtalaM caiva janayan pratyayaM tadA||66|| |
tataH prItamanAstEna vizvastaH sa mahAkapiH| kiSkindhAM rAmasahitO jagAma ca guhAM tadA||67|| |
tatO'garjaddharivaraH sugrIvO hEmapiGgalaH| tEna nAdEna mahatA nirjagAma harIzvaraH||68|| |
anumAnya tadA tArAM sugrIvENa samAgataH| nijaghAna ca tatrainaM zarENaikEna rAghavaH||69|| |
tataH sugrIvavacanAddhatvA vAlinamAhavE| sugrIvamEva tadrAjyE rAghavaH pratyapAdayat||70|| |
sa ca sarvAn samAnIya vAnarAn vAnararSabhaH| dizaH prasthApayAmAsa didRkSurjanakAtmajAm||71|| |
tatO gRdhrasya vacanAtsampAtErhanumAn balI| zatayOjanavistIrNaM pupluvE lavaNArNavam||72|| |
tatra laGkAM samAsAdya purIM rAvaNapAlitAm| dadarza sItAM dhyAyantImazOkavanikAM gatAm||73|| |
nivEdayitvA'bhijJAnaM pravRttiM ca nivEdya ca| samAzvAsya ca vaidEhIM mardayAmAsa tOraNam||74|| |
paJca sEnAgragAn hatvA sapta mantrisutAnapi| zUramakSaM ca niSpiSya grahaNaM samupAgamat||75|| |
astrENOnmuhamAtmAnaM jJAtvA paitAmahAdvarAt| marSayan rAkSasAn vIrO yantriNastAn yadRcchayA||76|| |
tatO dagdhvA purIM laGkAm RtE sItAM ca maithilIm| rAmAya priyamAkhyAtuM punarAyAn mahAkapiH||77|| |
sO'bhigamya mahAtmAnaM kRtvA rAmaM pradakSiNam| nyavEdayadamEyAtmA dRSTA sItEti tattvataH||78|| |
tataH sugrIvasahitO gatvA tIraM mahOdadhEH| samudraM kSObhayAmAsa zarairAdityasannibhaiH||79|| |
darzayAmAsa ca''tmAnaM samudraH saritAM patiH| samudravacanAccaiva nalaM sEtumakArayat||80|| |
tEna gatvA purIM laGkAM hatvA rAvaNamAhavE| rAmaH sItAmanuprApya parAM vrIDAmupAgamat||81|| |
tAmuvAca tatO rAmaH paruSaM janasaMsadi| amRSyamANA sA sItA vivEza jvalanaM satI||82|| |
tatO'gnivacanAt sItAM jJAtvA vigatakalmaSAm| karmaNA tEna mahatA trailOkyaM sacarAcaram||83|| |
sadEvarSigaNaM tuSTaM rAghavasya mahAtmanaH| babhau rAmaH samprahRSTaH pUjitaH sarvadEvataiH||84|| |
abhyaSicya ca laGkAyAM rAkSasEndraM vibhISaNam| kRtakRtyastadA rAmO vijvaraH pramumOda ha||85|| |
dEvatAbhyO varAn prApya samutthApya ca vAnarAn| ayOdhyAM prasthitO rAmaH puSpakENa suhRd-vRtaH||86|| |
bharadvAjAzramaM gatvA rAmaH satyaparAkramaH| bharatasyAntikaM rAmO hanUmantaM vyasarjayat||87|| |
punarAkhyAyikAM jalpan sugrIvasahitastadA| puSpakaM tat samAruhya nandigrAmaM yayau tadA||88|| |
nandigrAmE jaTAM hitvA bhrAtRbhiH sahitO'naghaH| rAmaH sItAmanuprApya rAjyaM punaravAptavAn||89|| |
prahRSTamuditO lOkastuSTaH puSTaH sudhArmikaH| nirAmayO hyarOgazca durbhikSabhayavarjitaH||90|| |
na putramaraNaM kEcid-drakSyanti puruSAH kvacit| nAryazcAvidhavA nityaM bhaviSyanti pativratAH||91|| |
na cAgnijaM bhayaM kiJcit nApsu majjanti jantavaH| na vAtajaM bhayaM kiJcit nApi jvarakRtaM tathA||92|| |
na cApi kSudbhayaM tatra na taskarabhayaM tathA| nagarANi ca rASTrANi dhanadhAnyayutAni ca||93|| |
nityaM pramuditAH sarvE yathA kRtayugE tathA| azvamEdhazatairiSTvA tathA bahusuvarNakaiH||94|| |
gavAM kOTyayutaM datvA vidvadbhyO vidhipUrvakam| asaGkhyEyaM dhanaM datvA brAhmaNEbhyO mahAyazAH||95|| |
rAjavaMzAn zataguNAn sthApayiSyati rAghavaH| cAturvarNyaM ca lOkE'smin svE svE dharmE niyOkSyati||96|| |
dazavarSasahasrANi dazavarSazatAni ca| rAmO rAjyamupAsitvA brahmalOkaM gamiSyati||97|| |
idaM pavitraM pApaghnaM puNyaM vEdaizca sammitam| yaH paThEdrAmacaritaM sarvapApaiH pramucyatE||98|| |
EtadAkhyAnamAyuSyaM paThan rAmAyaNaM naraH| saputrapautraH sagaNaH prEtya svargE mahIyatE||99|| |
paThan dvijO vAgRSabhatvamIyAt syAt kSatriyO bhUmipatitvamIyAt| vaNigjanaH paNyaphalatvamIyAt janazca zUdrO'pi mahattvamIyAt||100|| |
||iti zrImadvAlmIkirAmAyaNE AdikAvyE bAlakANDE prathamaH sargaH||