From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 02
dazamO'dhyAyaH
zrIzuka uvAca
atra sargO visargazca sthAnaM pOSaNamUtayaH| manvantarEzAnukathA nirOdhO muktirAzrayaH||1|| |
dazamasya vizuddhyarthaM navAnAmiha lakSaNam| varNayanti mahAtmAnaH zrutEnArthEna cAJjasA||2|| |
bhUtamAtrEndriyadhiyAM janma sarga udAhRtaH| brahmaNO guNavaiSamyAdvisargaH pauruSaH smRtaH||3|| |
sthitirvaikuNThavijayaH pOSaNaM tadanugrahaH| manvantarANi saddharma UtayaH karmavAsanAH||4|| |
avatArAnucaritaM harEzcAsyAnuvartinAm| puMsAmIzakathAH prOktA nAnAkhyAnOpabRMhitAH||5|| |
nirOdhO'syAnuzayanamAtmanaH saha zaktibhiH| muktirhitvAnyathA rUpaM svarUpENa vyavasthitiH||6|| |
AbhAsazca nirOdhazca yatO'styadhyavasIyatE| sa AzrayaH paraM brahma paramAtmEti zabdyatE||7|| |
yO'dhyAtmikO'yaM puruSaH sO'sAvEvAdhidaivikaH| yastatrObhayavicchEdaH puruSO hyAdhibhautikaH||8|| |
EkamEkatarAbhAvE yadA nOpalabhAmahE| tritayaM tatra yO vEda sa AtmA svAzrayAzrayaH||9|| |
puruSO'NDaM vinirbhidya yadAsau sa vinirgataH| AtmanO'yanamanvicchannapO'srAkSIcchuciH zucIH||10|| |
tAsvavAtsItsvasRSTAsu sahasraM parivatsarAn| tEna nArAyaNO nAma yadApaH puruSOdbhavAH||11|| |
dravyaM karma ca kAlazca svabhAvO jIva Eva ca| yadanugrahataH santi na santi yadupEkSayA||12|| |
EkO nAnAtvamanvicchanyOgatalpAtsamutthitaH| vIryaM hiraNmayaM dEvO mAyayA vyasRjattridhA||13|| |
adhidaivamathAdhyAtmamadhibhUtamiti prabhuH| athaikaM pauruSaM vIryaM tridhAbhidyata tacchRNu||14|| |
antaH zarIra AkAzAtpuruSasya vicESTataH| OjaH sahO balaM jajJE tataH prANO mahAnasuH||15|| |
anuprANanti yaM prANAH prANantaM sarvajantuSu| apAnantamapAnanti naradEvamivAnugAH||16|| |
prANEnAkSipatA kSuttRDantarA jAyatE vibhOH| pipAsatO jakSatazca prAGmukhaM nirabhidyata||17|| |
mukhatastAlu nirbhinnaM jihvA tatrOpajAyatE| tatO nAnArasO jajJE jihvayA yO'dhigamyatE||18|| |
vivakSOrmukhatO bhUmnO vahnirvAgvyAhRtaM tayOH| jalE caitasya suciraM nirOdhaH samajAyata||19|| |
nAsikE nirabhidyEtAM dOdhUyati nabhasvati| tatra vAyurgandhavahO ghrANO nasi jighRkSataH||20|| |
yadAtmani nirAlOkamAtmAnaM ca didRkSataH| nirbhinnE hyakSiNI tasya jyOtizcakSurguNagrahaH||21|| |
bOdhyamAnasya RSibhirAtmanastajjighRkSataH| karNau ca nirabhidyEtAM dizaH zrOtraM guNagrahaH||22|| |
vastunO mRdukAThinya laghugurvOSNazItatAm jighRkSatastvaGnirbhinnA tasyAM rOmamahIruhAH tatra cAntarbahirvAtastvacA labdhaguNO vRtaH||23|| |
hastau ruruhatustasya nAnAkarmacikIrSayA| tayOstu balavAnindra AdAnamubhayAzrayam||24|| |
gatiM jigISataH pAdau ruruhAtE'bhikAmikAm| padbhyAM yajJaH svayaM havyaM karmabhiH kriyatE nRbhiH||25|| |
nirabhidyata ziznO vai prajAnandAmRtArthinaH| upastha AsItkAmAnAM priyaM tadubhayAzrayam||26|| |
utsisRkSOrdhAtumalaM nirabhidyata vai gudam| tataH pAyustatO mitra utsarga ubhayAzrayaH||27|| |
AsisRpsOH puraH puryA nAbhidvAramapAnataH| tatrApAnastatO mRtyuH pRthaktvamubhayAzrayam||28|| |
AditsOrannapAnAnAmAsankukSyantranADayaH| nadyaH samudrAzca tayOstuSTiH puSTistadAzrayE||29|| |
nididhyAsOrAtmamAyAM hRdayaM nirabhidyata| tatO manazcandra iti saGkalpaH kAma Eva ca||30|| |
tvakcarmamAMsarudhira mEdOmajjAsthidhAtavaH| bhUmyaptEjOmayAH sapta prANO vyOmAmbuvAyubhiH||31|| |
guNAtmakAnIndriyANi bhUtAdiprabhavA guNAH| manaH sarvavikArAtmA buddhirvijJAnarUpiNI||32|| |
EtadbhagavatO rUpaM sthUlaM tE vyAhRtaM mayA| mahyAdibhizcAvaraNairaSTabhirbahirAvRtam||33|| |
ataH paraM sUkSmatamamavyaktaM nirvizESaNam| anAdimadhyanidhanaM nityaM vAGmanasaH param||34|| |
amunI bhagavadrUpE mayA tE hyanuvarNitE| ubhE api na gRhNanti mAyAsRSTE vipazcitaH||35|| |
sa vAcyavAcakatayA bhagavAnbrahmarUpadhRk| nAmarUpakriyA dhattE sakarmAkarmakaH paraH||36|| |
prajApatInmanUndEvAnRSInpitRgaNAnpRthak| siddhacAraNagandharvAnvidyAdhrAsuraguhyakAn||37|| |
kinnarApsarasO nAgAnsarpAnkimpuruSAnnarAn| mAtrakSaHpizAcAMzca prEtabhUtavinAyakAn||38|| |
kUSmANDOnmAdavEtAlAnyAtudhAnAngrahAnapi| khagAnmRgAnpazUnvRkSAngirInnRpa sarIsRpAn||39|| |
dvividhAzcaturvidhA yE'nyE jalasthalanabhaukasaH| kuzalAkuzalA mizrAH karmaNAM gatayastvimAH||40|| |
sattvaM rajastama iti tisraH suranRnArakAH tatrApyEkaikazO rAjanbhidyantE gatayastridhA yadaikaikatarO'nyAbhyAM svabhAva upahanyatE||41|| |
sa EvEdaM jagaddhAtA bhagavAndharmarUpadhRk| puSNAti sthApayanvizvaM tiryaGnarasurAdibhiH||42|| |
tataH kAlAgnirudrAtmA yatsRSTamidamAtmanaH| sanniyacchati tatkAlE ghanAnIkamivAnilaH||43|| |
itthambhAvEna kathitO bhagavAnbhagavattamaH| nEtthambhAvEna hi paraM draSTumarhanti sUrayaH||44|| |
nAsya karmaNi janmAdau parasyAnuvidhIyatE| kartRtvapratiSEdhArthaM mAyayArOpitaM hi tat||45|| |
ayaM tu brahmaNaH kalpaH savikalpa udAhRtaH| vidhiH sAdhAraNO yatra sargAH prAkRtavaikRtAH||46|| |
parimANaM ca kAlasya kalpalakSaNavigraham| yathA purastAdvyAkhyAsyE pAdmaM kalpamathO zRNu||47|| |
zaunaka uvAca
yadAha nO bhavAnsUta kSattA bhAgavatOttamaH| cacAra tIrthAni bhuvastyaktvA bandhUnsudustyajAn||48|| |
kSattuH kauzAravEstasya saMvAdO'dhyAtmasaMzritaH| yadvA sa bhagavAMstasmai pRSTastattvamuvAca ha||49|| |
brUhi nastadidaM saumya vidurasya vicESTitam| bandhutyAganimittaM ca yathaivAgatavAnpunaH||50|| |
sUta uvAca
rAjJA parIkSitA pRSTO yadavOcanmahAmuniH tadvO'bhidhAsyE zRNuta rAajJaH praznAnusArataH||51|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM dwitIyaskandhE dazamO'dhyAyaH||