From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 04
prathamO'dhyAyaH
maitrEya uvAca
manOstu zatarUpAyAM tisraH kanyAzca jajJirE| AkUtirdEvahUtizca prasUtiriti vizrutAH||1|| |
AkUtiM rucayE prAdAdapi bhrAtRmatIM nRpaH| putrikAdharmamAzritya zatarUpAnumOditaH||2|| |
prajApatiH sa bhagavAnrucistasyAmajIjanat| mithunaM brahmavarcasvI paramENa samAdhinA||3|| |
yastayOH puruSaH sAkSAdviSNuryajJasvarUpadhRk| yA strI sA dakSiNA bhUtEraMzabhUtAnapAyinI||4|| |
AninyE svagRhaM putryAH putraM vitatarOciSam| svAyambhuvO mudA yuktO rucirjagrAha dakSiNAm||5|| |
tAM kAmayAnAM bhagavAnuvAha yajuSAM patiH| tuSTAyAM tOSamApannO' janayaddvAdazAtmajAn||6|| |
tOSaH pratOSaH santOSO bhadraH zAntiriDaspatiH| idhmaH kavirvibhuH svahnaH sudEvO rOcanO dviSaT||7|| |
tuSitA nAma tE dEvA AsansvAyambhuvAntarE| marIcimizrA RSayO yajJaH suragaNEzvaraH||8|| |
priyavratOttAnapAdau manuputrau mahaujasau| tatputrapautranaptRRNAmanuvRttaM tadantaram||9|| |
dEvahUtimadAttAta kardamAyAtmajAM manuH| tatsambandhi zrutaprAyaM bhavatA gadatO mama||10|| |
dakSAya brahmaputrAya prasUtiM bhagavAnmanuH| prAyacchadyatkRtaH sargastrilOkyAM vitatO mahAn||11|| |
yAH kardamasutAH prOktA nava brahmarSipatnayaH| tAsAM prasUtiprasavaM prOcyamAnaM nibOdha mE||12|| |
patnI marIcEstu kalA suSuvE kardamAtmajA| kazyapaM pUrNimAnaM ca yayOrApUritaM jagat||13|| |
pUrNimAsUta virajaM vizvagaM ca parantapa| dEvakulyAM harEH pAda zaucAdyAbhUtsariddivaH||14|| |
atrEH patnyanasUyA trIJjajJE suyazasaH sutAn| dattaM durvAsasaM sOmamAtmEzabrahmasambhavAn||15|| |
vidura uvAca
atrErgRhE surazrESThAH sthityutpattyantahEtavaH| kiJciccikIrSavO jAtA EtadAkhyAhi mE gurO||16|| |
maitrEya uvAca
brahmaNA cOditaH sRSTAvatrirbrahmavidAM varaH| saha patnyA yayAvRkSaM kulAdriM tapasi sthitaH||17|| |
tasminprasUnastabaka palAzAzOkakAnanE| vArbhiH sravadbhirudghuSTE nirvindhyAyAH samantataH||18|| |
prANAyAmEna saMyamya manO varSazataM muniH| atiSThadEkapAdEna nirdvandvO'nilabhOjanaH||19|| |
zaraNaM taM prapadyE'haM ya Eva jagadIzvaraH| prajAmAtmasamAM mahyaM prayacchatviti cintayan||20|| |
tapyamAnaM tribhuvanaM prANAyAmaidhasAgninA| nirgatEna munErmUrdhnaH samIkSya prabhavastrayaH||21|| |
apsarOmunigandharva siddhavidyAdharOragaiH| vitAyamAnayazasastadAzramapadaM yayuH||22|| |
tatprAdurbhAvasaMyOga vidyOtitamanA muniH| uttiSThannEkapAdEna dadarza vibudharSabhAn||23|| |
praNamya daNDavadbhUmAvupatasthE'rhaNAJjaliH| vRSahaMsasuparNasthAnsvaiH svaizcihnaizca cihnitAn||24|| |
kRpAvalOkEna hasad vadanEnOpalambhitAn| tadrOciSA pratihatE nimIlya munirakSiNI||25|| |
cEtastatpravaNaM yuJjannastAvItsaMhatAJjaliH| zlakSNayA sUktayA vAcA sarvalOkagarIyasaH||26|| |
atriruvAca
vizvOdbhavasthitilayESu vibhajyamAnair mAyAguNairanuyugaM vigRhItadEhAH| tE brahmaviSNugirizAH praNatO'smyahaM vas tEbhyaH ka Eva bhavatAM ma ihOpahUtaH||27|| |
EkO mayEha bhagavAnvividhapradhAnaiz cittIkRtaH prajananAya kathaM nu yUyam| atrAgatAstanubhRtAM manasO'pi dUrAd brUta prasIdata mahAniha vismayO mE||28|| |
maitrEya uvAca
iti tasya vacaH zrutvA trayastE vibudharSabhAH| pratyAhuH zlakSNayA vAcA prahasya tamRSiM prabhO||29|| |
dEvA UcuH
yathA kRtastE saGkalpO bhAvyaM tEnaiva nAnyathA| satsaGkalpasya tE brahmanyadvai dhyAyati tE vayam||30|| |
athAsmadaMzabhUtAstE AtmajA lOkavizrutAH| bhavitArO'Gga bhadraM tE visrapsyanti ca tE yazaH||31|| |
EvaM kAmavaraM dattvA pratijagmuH surEzvarAH| sabhAjitAstayOH samyagdampatyOrmiSatOstataH||32|| |
sOmO'bhUdbrahmaNO'MzEna dattO viSNOstu yOgavit| durvAsAH zaGkarasyAMzO nibOdhAGgirasaH prajAH||33|| |
zraddhA tvaGgirasaH patnI catasrO'sUta kanyakAH| sinIvAlI kuhU rAkA caturthyanumatistathA||34|| |
tatputrAvaparAvAstAM khyAtau svArOciSE'ntarE| utathyO bhagavAnsAkSAdbrahmiSThazca bRhaspatiH||35|| |
pulastyO'janayatpatnyAmagastyaM ca havirbhuvi| sO'nyajanmani dahrAgnirvizravAzca mahAtapAH||36|| |
tasya yakSapatirdEvaH kubErastviDaviDAsutaH| rAvaNaH kumbhakarNazca tathAnyasyAM vibhISaNaH||37|| |
pulahasya gatirbhAryA trInasUta satI sutAn| karmazrESThaM varIyAMsaM sahiSNuM ca mahAmatE||38|| |
kratOrapi kriyA bhAryA vAlakhilyAnasUyata| RSInSaSTisahasrANi jvalatO brahmatEjasA||39|| |
UrjAyAM jajJirE putrA vasiSThasya parantapa| citrakEtupradhAnAstE sapta brahmarSayO'malAH||40|| |
citrakEtuH surOcizca virajA mitra Eva ca| ulbaNO vasubhRdyAnO dyumAnzaktyAdayO'parE||41|| |
cittistvatharvaNaH patnI lEbhE putraM dhRtavratam| dadhyaJcamazvazirasaM bhRgOrvaMzaM nibOdha mE||42|| |
bhRguH khyAtyAM mahAbhAgaH patnyAM putrAnajIjanat| dhAtAraM ca vidhAtAraM zriyaM ca bhagavatparAm||43|| |
AyatiM niyatiM caiva sutE mErustayOradAt| tAbhyAM tayOrabhavatAM mRkaNDaH prANa Eva ca||44|| |
mArkaNDEyO mRkaNDasya prANAdvEdazirA muniH| kavizca bhArgavO yasya bhagavAnuzanA sutaH||45|| |
ta EtE munayaH kSattarlOkAnsargairabhAvayan ESa kardamadauhitra santAnaH kathitastava zRNvataH zraddadhAnasya sadyaH pApaharaH paraH||46|| |
prasUtiM mAnavIM dakSa upayEmE hyajAtmajaH| tasyAM sasarja duhitRRH SODazAmalalOcanAH||47|| |
trayOdazAdAddharmAya tathaikAmagnayE vibhuH| pitRbhya EkAM yuktEbhyO bhavAyaikAM bhavacchidE||48|| |
zraddhA maitrI dayA zAntistuSTiH puSTiH kriyOnnatiH| buddhirmEdhA titikSA hrIrmUrtirdharmasya patnayaH||49|| |
zraddhAsUta zubhaM maitrI prasAdamabhayaM dayA| zAntiH sukhaM mudaM tuSTiH smayaM puSTirasUyata||50|| |
yOgaM kriyOnnatirdarpamarthaM buddhirasUyata| mEdhA smRtiM titikSA tu kSEmaM hrIH prazrayaM sutam||51|| |
mUrtiH sarvaguNOtpattirnaranArAyaNAvRSI||52|| |
yayOrjanmanyadO vizvamabhyanandatsunirvRtam| manAMsi kakubhO vAtAH prasEduH saritO'drayaH||53|| |
divyavAdyanta tUryANi pEtuH kusumavRSTayaH| munayastuSTuvustuSTA jagurgandharvakinnarAH||54|| |
nRtyanti sma striyO dEvya AsItparamamaGgalam| dEvA brahmAdayaH sarvE upatasthurabhiSTavaiH||55|| |
dEvA UcuH
yO mAyayA viracitaM nijayAtmanIdaM khE rUpabhEdamiva tatpraticakSaNAya| EtEna dharmasadanE RSimUrtinAdya prAduzcakAra puruSAya namaH parasmai||56|| |
sO'yaM sthitivyatikarOpazamAya sRSTAn sattvEna naH suragaNAnanumEyatattvaH| dRzyAdadabhrakaruNEna vilOkanEna yacchrInikEtamamalaM kSipatAravindam||57|| |
EvaM suragaNaistAta bhagavantAvabhiSTutau| labdhAvalOkairyayaturarcitau gandhamAdanam||58|| |
tAvimau vai bhagavatO harEraMzAvihAgatau| bhAravyayAya ca bhuvaH kRSNau yadukurUdvahau||59|| |
svAhAbhimAninazcAgnErAtmajAMstrInajIjanat| pAvakaM pavamAnaM ca zuciM ca hutabhOjanam||60|| |
tEbhyO'gnayaH samabhavancatvAriMzacca paJca ca| ta EvaikOnapaJcAzatsAkaM pitRpitAmahaiH||61|| |
vaitAnikE karmaNi yan nAmabhirbrahmavAdibhiH| AgnEyya iSTayO yajJE nirUpyantE'gnayastu tE||62|| |
agniSvAttA barhiSadaH saumyAH pitara AjyapAH| sAgnayO'nagnayastESAM patnI dAkSAyaNI svadhA||63|| |
tEbhyO dadhAra kanyE dvE vayunAM dhAriNIM svadhA| ubhE tE brahmavAdinyau jJAnavijJAnapAragE||64|| |
bhavasya patnI tu satI bhavaM dEvamanuvratA| AtmanaH sadRzaM putraM na lEbhE guNazIlataH||65|| |
pitaryapratirUpE svE bhavAyAnAgasE ruSA aprauDhaivAtmanAtmAnamajahAdyOgasaMyutA||66|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM caturthaskandhE prathamO'dhyAyaH||