From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 03
dwAdazO'dhyAyaH
maitrEya uvAca
iti tE varNitaH kSattaH kAlAkhyaH paramAtmanaH| mahimA vEdagarbhO'tha yathAsrAkSInnibOdha mE||1|| |
sasarjAgrE'ndhatAmisramatha tAmisramAdikRt| mahAmOhaM ca mOhaM ca tamazcAjJAnavRttayaH||2|| |
dRSTvA pApIyasIM sRSTiM nAtmAnaM bahvamanyata| bhagavaddhyAnapUtEna manasAnyAM tatO'sRjat||3|| |
sanakaM ca sanandaM ca sanAtanamathAtmabhUH| sanatkumAraM ca munInniSkriyAnUrdhvarEtasaH||4|| |
tAnbabhASE svabhUH putrAnprajAH sRjata putrakAH| tannaicchanmOkSadharmANO vAsudEvaparAyaNAH||5|| |
sO'vadhyAtaH sutairEvaM pratyAkhyAtAnuzAsanaiH| krOdhaM durviSahaM jAtaM niyantumupacakramE||6|| |
dhiyA nigRhyamANO'pi bhruvOrmadhyAtprajApatEH| sadyO'jAyata tanmanyuH kumArO nIlalOhitaH||7|| |
sa vai rurOda dEvAnAM pUrvajO bhagavAnbhavaH| nAmAni kuru mE dhAtaH sthAnAni ca jagadgurO||8|| |
iti tasya vacaH pAdmO bhagavAnparipAlayan| abhyadhAdbhadrayA vAcA mA rOdIstatkarOmi tE||9|| |
yadarOdIH surazrESTha sOdvEga iva bAlakaH| tatastvAmabhidhAsyanti nAmnA rudra iti prajAH||10|| |
hRdindriyANyasurvyOma vAyuragnirjalaM mahI| sUryazcandrastapazcaiva sthAnAnyagrE kRtAni tE||11|| |
manyurmanurmahinasO mahAJchiva RtadhvajaH| ugrarEtA bhavaH kAlO vAmadEvO dhRtavrataH||12|| |
dhIrdhRtirasalOmA ca niyutsarpirilAmbikA| irAvatI svadhA dIkSA rudrANyO rudra tE striyaH||13|| |
gRhANaitAni nAmAni sthAnAni ca sayOSaNaH| EbhiH sRja prajA bahvIH prajAnAmasi yatpatiH||14|| |
ityAdiSTaH svaguruNA bhagavAnnIlalOhitaH| sattvAkRtisvabhAvEna sasarjAtmasamAH prajAH||15|| |
rudrANAM rudrasRSTAnAM samantAdgrasatAM jagat| nizAmyAsaGkhyazO yUthAnprajApatirazaGkata||16|| |
alaM prajAbhiH sRSTAbhirIdRzIbhiH surOttama| mayA saha dahantIbhirdizazcakSurbhirulbaNaiH||17|| |
tapa AtiSTha bhadraM tE sarvabhUtasukhAvaham| tapasaiva yathA pUrvaM sraSTA vizvamidaM bhavAn||18|| |
tapasaiva paraM jyOtirbhagavantamadhOkSajam| sarvabhUtaguhAvAsamaJjasA vindatE pumAn||19|| |
maitrEya uvAca
EvamAtmabhuvAdiSTaH parikramya girAM patim| bADhamityamumAmantrya vivEza tapasE vanam||20|| |
athAbhidhyAyataH sargaM daza putrAH prajajJirE| bhagavacchaktiyuktasya lOkasantAnahEtavaH||21|| |
marIciratryaGgirasau pulastyaH pulahaH kratuH| bhRgurvasiSThO dakSazca dazamastatra nAradaH||22|| |
utsaGgAnnAradO jajJE dakSO'GguSThAtsvayambhuvaH| prANAdvasiSThaH saJjAtO bhRgustvaci karAtkratuH||23|| |
pulahO nAbhitO jajJE pulastyaH karNayOrRSiH| aGgirA mukhatO'kSNO'trirmarIcirmanasO'bhavat||24|| |
dharmaH stanAddakSiNatO yatra nArAyaNaH svayam| adharmaH pRSThatO yasmAnmRtyurlOkabhayaGkaraH||25|| |
hRdi kAmO bhruvaH krOdhO lObhazcAdharadacchadAt| AsyAdvAksindhavO mEDhrAnnirRtiH pAyOraghAzrayaH||26|| |
chAyAyAH kardamO jajJE dEvahUtyAH patiH prabhuH| manasO dEhatazcEdaM jajJE vizvakRtO jagat||27|| |
vAcaM duhitaraM tanvIM svayambhUrharatIM manaH| akAmAM cakamE kSattaH sakAma iti naH zrutam||28|| |
tamadharmE kRtamatiM vilOkya pitaraM sutAH| marIcimukhyA munayO vizrambhAtpratyabOdhayan||29|| |
naitatpUrvaiH kRtaM tvadyE na kariSyanti cAparE| yastvaM duhitaraM gacchEranigRhyAGgajaM prabhuH||30|| |
tEjIyasAmapi hyEtanna suzlOkyaM jagadgurO| yadvRttamanutiSThanvai lOkaH kSEmAya kalpatE||31|| |
tasmai namO bhagavatE ya idaM svEna rOciSA| AtmasthaM vyaJjayAmAsa sa dharmaM pAtumarhati||32|| |
sa itthaM gRNataH putrAnpurO dRSTvA prajApatIn prajApatipatistanvaM tatyAja vrIDitastadA tAM dizO jagRhurghOrAM nIhAraM yadvidustamaH||33|| |
kadAciddhyAyataH sraSTurvEdA AsaMzcaturmukhAt| kathaM srakSyAmyahaM lOkAnsamavEtAnyathA purA||34|| |
cAturhOtraM karmatantramupavEdanayaiH saha| dharmasya pAdAzcatvArastathaivAzramavRttayaH||35|| |
vidura uvAca
sa vai vizvasRjAmIzO vEdAdInmukhatO'sRjat| yadyadyEnAsRjaddEvastanmE brUhi tapOdhana||36|| |
maitrEya uvAca
RgyajuHsAmAtharvAkhyAnvEdAnpUrvAdibhirmukhaiH| zAstramijyAM stutistOmaM prAyazcittaM vyadhAtkramAt||37|| |
AyurvEdaM dhanurvEdaM gAndharvaM vEdamAtmanaH| sthApatyaM cAsRjadvEdaM kramAtpUrvAdibhirmukhaiH||38|| |
itihAsapurANAni paJcamaM vEdamIzvaraH| sarvEbhya Eva vaktrEbhyaH sasRjE sarvadarzanaH||39|| |
SODazyukthau pUrvavaktrAtpurISyagniSTutAvatha| AptOryAmAtirAtrau ca vAjapEyaM sagOsavam||40|| |
vidyA dAnaM tapaH satyaM dharmasyEti padAni ca| AzramAMzca yathAsaGkhyamasRjatsaha vRttibhiH||41|| |
sAvitraM prAjApatyaM ca brAhmaM cAtha bRhattathA| vArtA saJcayazAlIna zilOJcha iti vai gRhE||42|| |
vaikhAnasA vAlakhilyau dumbarAH phEnapA vanE| nyAsE kuTIcakaH pUrvaM bahvOdO haMsaniSkriyau||43|| |
AnvIkSikI trayI vArtA daNDanItistathaiva ca| EvaM vyAhRtayazcAsanpraNavO hyasya dahrataH||44|| |
tasyOSNigAsIllOmabhyO gAyatrI ca tvacO vibhOH| triSTummAMsAtsnutO'nuSTubjagatyasthnaH prajApatEH||45|| |
majjAyAH paGktirutpannA bRhatI prANatO'bhavat| sparzastasyAbhavajjIvaH svarO dEha udAhRta||46|| |
USmANamindriyANyAhurantaHsthA balamAtmanaH| svarAH sapta vihArENa bhavanti sma prajApatEH||47|| |
zabdabrahmAtmanastasya vyaktAvyaktAtmanaH paraH| brahmAvabhAti vitatO nAnAzaktyupabRMhitaH||48|| |
tatO'parAmupAdAya sa sargAya manO dadhE| RSINAM bhUrivIryANAmapi sargamavistRtam||49|| |
jJAtvA taddhRdayE bhUyazcintayAmAsa kaurava| ahO adbhutamEtanmE vyApRtasyApi nityadA||50|| |
na hyEdhantE prajA nUnaM daivamatra vighAtakam| EvaM yuktakRtastasya daivaM cAvEkSatastadA||51|| |
kasya rUpamabhUddvEdhA yatkAyamabhicakSatE| tAbhyAM rUpavibhAgAbhyAM mithunaM samapadyata||52|| |
yastu tatra pumAnsO'bhUnmanuH svAyambhuvaH svarAT| strI yAsIcchatarUpAkhyA mahiSyasya mahAtmanaH||53|| |
tadA mithunadharmENa prajA hyEdhAmbabhUvirE| sa cApi zatarUpAyAM paJcApatyAnyajIjanat||54|| |
priyavratOttAnapAdau tisraH kanyAzca bhArata| AkUtirdEvahUtizca prasUtiriti sattama||55|| |
AkUtiM rucayE prAdAtkardamAya tu madhyamAm dakSAyAdAtprasUtiM ca yata ApUritaM jagat||56|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM tRtIyaskandhE dwAdazO'dhyAyaH||