From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 04
dwAviMzO'dhyAyaH
maitrEya uvAca
janESu pragRNatsvEvaM pRthuM pRthulavikramam| tatrOpajagmurmunayazcatvAraH sUryavarcasaH||1|| |
tAMstu siddhEzvarAnrAjA vyOmnO'vataratO'rciSA| lOkAnapApAnkurvANAnsAnugO'caSTa lakSitAn||2|| |
taddarzanOdgatAnprANAnpratyAditsurivOtthitaH| sasadasyAnugO vainya indriyEzO guNAniva||3|| |
gauravAdyantritaH sabhyaH prazrayAnatakandharaH| vidhivatpUjayAM cakrE gRhItAdhyarhaNAsanAn||4|| |
tatpAdazaucasalilairmArjitAlakabandhanaH| tatra zIlavatAM vRttamAcaranmAnayanniva||5|| |
hATakAsana AsInAnsvadhiSNyESviva pAvakAn| zraddhAsaMyamasaMyuktaH prItaH prAha bhavAgrajAn||6|| |
pRthuruvAca
ahO AcaritaM kiM mE maGgalaM maGgalAyanAH| yasya vO darzanaM hyAsIddurdarzAnAM ca yOgibhiH||7|| |
kiM tasya durlabhataramiha lOkE paratra ca| yasya viprAH prasIdanti zivO viSNuzca sAnugaH||8|| |
naiva lakSayatE lOkO lOkAnparyaTatO'pi yAn| yathA sarvadRzaM sarva AtmAnaM yE'sya hEtavaH||9|| |
adhanA api tE dhanyAH sAdhavO gRhamEdhinaH| yadgRhA hyarhavaryAmbu tRNabhUmIzvarAvarAH||10|| |
vyAlAlayadrumA vai tESvariktAkhilasampadaH| yadgRhAstIrthapAdIya pAdatIrthavivarjitAH||11|| |
svAgataM vO dvijazrESThA yadvratAni mumukSavaH| caranti zraddhayA dhIrA bAlA Eva bRhanti ca||12|| |
kaccinnaH kuzalaM nAthA indriyArthArthavEdinAm| vyasanAvApa EtasminpatitAnAM svakarmabhiH||13|| |
bhavatsu kuzalaprazna AtmArAmESu nESyatE| kuzalAkuzalA yatra na santi mativRttayaH||14|| |
tadahaM kRtavizrambhaH suhRdO vastapasvinAm| sampRcchE bhava EtasminkSEmaH kEnAJjasA bhavEt||15|| |
vyaktamAtmavatAmAtmA bhagavAnAtmabhAvanaH| svAnAmanugrahAyEmAM siddharUpI caratyajaH||16|| |
maitrEya uvAca
pRthOstatsUktamAkarNya sAraM suSThu mitaM madhu| smayamAna iva prItyA kumAraH pratyuvAca ha||17|| |
sanatkumAra uvAca
sAdhu pRSTaM mahArAja sarvabhUtahitAtmanA| bhavatA viduSA cApi sAdhUnAM matirIdRzI||18|| |
saGgamaH khalu sAdhUnAmubhayESAM ca sammataH| yatsambhASaNasampraznaH sarvESAM vitanOti zam||19|| |
astyEva rAjanbhavatO madhudviSaH pAdAravindasya guNAnuvAdanE| ratirdurApA vidhunOti naiSThikI kAmaM kaSAyaM malamantarAtmanaH||20|| |
zAstrESviyAnEva sunizcitO nRNAM kSEmasya sadhryagvimRzESu hEtuH| asaGga Atmavyatirikta Atmani dRDhA ratirbrahmaNi nirguNE ca yA||21|| |
sA zraddhayA bhagavaddharmacaryayA jijJAsayAdhyAtmikayOganiSThayA| yOgEzvarOpAsanayA ca nityaM puNyazravaHkathayA puNyayA ca||22|| |
arthEndriyArAmasagOSThyatRSNayA tatsammatAnAmaparigrahENa ca| viviktarucyA paritOSa Atmani vinA harErguNapIyUSapAnAt||23|| |
ahiMsayA pAramahaMsyacaryayA smRtyA mukundAcaritAgryasIdhunA| yamairakAmairniyamaizcApyanindayA nirIhayA dvandvatitikSayA ca||24|| |
harErmuhustatparakarNapUra guNAbhidhAnEna vijRmbhamANayA| bhaktyA hyasaGgaH sadasatyanAtmani syAnnirguNE brahmaNi cAJjasA ratiH||25|| |
yadA ratirbrahmaNi naiSThikI pumAnAcAryavAnjJAnavirAgaraMhasA| dahatyavIryaM hRdayaM jIvakOzaM paJcAtmakaM yOnimivOtthitO'gniH||26|| |
dagdhAzayO muktasamastatadguNO naivAtmanO bahirantarvicaSTE| parAtmanOryadvyavadhAnaM purastAtsvapnE yathA puruSastadvinAzE||27|| |
AtmAnamindriyArthaM ca paraM yadubhayOrapi| satyAzaya upAdhau vai pumAnpazyati nAnyadA||28|| |
nimittE sati sarvatra jalAdAvapi pUruSaH| Atmanazca parasyApi bhidAM pazyati nAnyadA||29|| |
indriyairviSayAkRSTairAkSiptaM dhyAyatAM manaH| cEtanAM haratE buddhEH stambastOyamiva hradAt||30|| |
bhrazyatyanusmRtizcittaM jJAnabhraMzaH smRtikSayE| tadrOdhaM kavayaH prAhurAtmApahnavamAtmanaH||31|| |
nAtaH paratarO lOkE puMsaH svArthavyatikramaH| yadadhyanyasya prEyastvamAtmanaH svavyatikramAt||32|| |
arthEndriyArthAbhidhyAnaM sarvArthApahnavO nRNAm| bhraMzitO jJAnavijJAnAdyEnAvizati mukhyatAm||33|| |
na kuryAtkarhicitsaGgaM tamastIvraM titIriSuH| dharmArthakAmamOkSANAM yadatyantavighAtakam||34|| |
tatrApi mOkSa EvArtha AtyantikatayESyatE| traivargyO'rthO yatO nityaM kRtAntabhayasaMyutaH||35|| |
parE'varE ca yE bhAvA guNavyatikarAdanu| na tESAM vidyatE kSEmamIzavidhvaMsitAziSAm||36|| |
tattvaM narEndra jagatAmatha tasthUSAM ca dEhEndriyAsudhiSaNAtmabhirAvRtAnAm| yaH kSEtravittapatayA hRdi vizvagAviH pratyakcakAsti bhagavAMstamavEhi sO'smi||37|| |
yasminnidaM sadasadAtmatayA vibhAti mAyA vivEkavidhuti sraji vAhibuddhiH| taM nityamuktaparizuddhavizuddhatattvaM pratyUDhakarmakalilaprakRtiM prapadyE||38|| |
yatpAdapaGkajapalAzavilAsabhaktyA karmAzayaM grathitamudgrathayanti santaH| tadvanna riktamatayO yatayO'pi ruddha srOtOgaNAstamaraNaM bhaja vAsudEvam||39|| |
kRcchrO mahAniha bhavArNavamaplavEzAM SaDvarganakramasukhEna titIrSanti| tattvaM harErbhagavatO bhajanIyamaGghriM kRtvODupaM vyasanamuttara dustarArNam||40|| |
maitrEya uvAca
sa EvaM brahmaputrENa kumArENAtmamEdhasA| darzitAtmagatiH samyakprazasyOvAca taM nRpaH||41|| |
rAjOvAca
kRtO mE'nugrahaH pUrvaM hariNArtAnukampinA| tamApAdayituM brahmanbhagavanyUyamAgatAH||42|| |
niSpAditazca kArtsnyEna bhagavadbhirghRNAlubhiH| sAdhUcchiSTaM hi mE sarvamAtmanA saha kiM dadE||43|| |
prANA dArAH sutA brahmangRhAzca saparicchadAH| rAjyaM balaM mahI kOza iti sarvaM nivEditam||44|| |
sainApatyaM ca rAjyaM ca daNDanEtRtvamEva ca| sarva lOkAdhipatyaM ca vEdazAstravidarhati||45|| |
svamEva brAhmaNO bhuGktE svaM vastE svaM dadAti ca| tasyaivAnugrahENAnnaM bhuJjatE kSatriyAdayaH||46|| |
yairIdRzI bhagavatO gatirAtmavAda EkAntatO nigamibhiH pratipAditA naH| tuSyantvadabhrakaruNAH svakRtEna nityaM kO nAma tatpratikarOti vinOdapAtram||47|| |
maitrEya uvAca
ta AtmayOgapataya AdirAjEna pUjitAH| zIlaM tadIyaM zaMsantaH khE'bhavanmiSatAM nRNAm||48|| |
vainyastu dhuryO mahatAM saMsthityAdhyAtmazikSayA| AptakAmamivAtmAnaM mEna AtmanyavasthitaH||49|| |
karmANi ca yathAkAlaM yathAdEzaM yathAbalam| yathOcitaM yathAvittamakarOdbrahmasAtkRtam||50|| |
phalaM brahmaNi sannyasya nirviSaGgaH samAhitaH| karmAdhyakSaM ca manvAna AtmAnaM prakRtEH param||51|| |
gRhESu vartamAnO'pi sa sAmrAjyazriyAnvitaH| nAsajjatEndriyArthESu nirahammatirarkavat||52|| |
EvamadhyAtmayOgEna karmANyanusamAcaran| putrAnutpAdayAmAsa paJcArciSyAtmasammatAn||53|| |
vijitAzvaM dhUmrakEzaM haryakSaM draviNaM vRkam| sarvESAM lOkapAlAnAM dadhAraikaH pRthurguNAn||54|| |
gOpIthAya jagatsRSTEH kAlE svE svE'cyutAtmakaH| manOvAgvRttibhiH saumyairguNaiH saMraJjayanprajAH||55|| |
rAjEtyadhAnnAmadhEyaM sOmarAja ivAparaH| sUryavadvisRjangRhNanpratapaMzca bhuvO vasu||56|| |
durdharSastEjasEvAgnirmahEndra iva durjayaH| titikSayA dharitrIva dyaurivAbhISTadO nRNAm||57|| |
varSati sma yathAkAmaM parjanya iva tarpayan| samudra iva durbOdhaH sattvEnAcalarADiva||58|| |
dharmarADiva zikSAyAmAzcaryE himavAniva| kuvEra iva kOzADhyO guptArthO varuNO yathA||59|| |
mAtarizvEva sarvAtmA balEna mahasaujasA| aviSahyatayA dEvO bhagavAnbhUtarADiva||60|| |
kandarpa iva saundaryE manasvI mRgarADiva| vAtsalyE manuvannRNAM prabhutvE bhagavAnajaH||61|| |
bRhaspatirbrahmavAdE AtmavattvE svayaM hariH bhaktyA gOguruviprESu viSvaksEnAnuvartiSu hriyA prazrayazIlAbhyAmAtmatulyaH parOdyamE||62|| |
kIrtyOrdhvagItayA pumbhistrailOkyE tatra tatra ha praviSTaH karNarandhrESu strINAM rAmaH satAmiva||63|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM caturthaskandhE dwAviMzO'dhyAyaH||