From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 11
aSTAviMzO'dhyAyaH
zrIbhagavAnuvAca
parasvabhAvakarmANi na prazaMsEnna garhayEt| vizvamEkAmakaM pazyanprakRtyA puruSENa ca||1|| |
parasvabhAvakarmANi yaH prazaMsati nindati| sa Azu bhrazyatE svArthAdasatyabhinivEzataH||2|| |
taijasE nidrayApannE piNDasthO naSTacEtanaH| mAyAM prApnOti mRtyuM vA tadvannAnArthadRkpumAn||3|| |
kiM bhadraM kimabhadraM vA dvaitasyAvastunaH kiyat| vAcOditaM tadanRtaM manasA dhyAtamEva ca||4|| |
chAyApratyAhvayAbhAsA hyasantO'pyarthakAriNaH| EvaM dEhAdayO bhAvA yacchantyAmRtyutO bhayam||5|| |
Atmaiva tadidaM vizvaM sRjyatE sRjati prabhuH| trAyatE trAti vizvAtmA hriyatE haratIzvaraH||6|| |
tasmAnna hyAtmanO'nyasmAdanyO bhAvO nirUpitaH nirUpitE'yaM trividhA nirmUla bhAtirAtmani idaM guNamayaM viddhi trividhaM mAyayA kRtam||7|| |
EtadvidvAnmaduditaM jJAnavijJAnanaipuNam| na nindati na ca stauti lOkE carati sUryavat||8|| |
pratyakSENAnumAnEna nigamEnAtmasaMvidA| AdyantavadasajjJAtvA niHsaGgO vicarEdiha||9|| |
zrIuddhava uvAca
naivAtmanO na dEhasya saMsRtirdraSTRdRzyayOH| anAtmasvadRzOrIza kasya syAdupalabhyatE||10|| |
AtmAvyayO'guNaH zuddhaH svayaM jyOtiranAvRtaH| agnivaddAruvadaciddEhaH kasyEha saMsRtiH||11|| |
zrIbhagavAnuvAca
yAvaddEhEndriyaprANairAtmanaH sannikarSaNam| saMsAraH phalavAMstAvadapArthO'pyavivEkinaH||12|| |
arthE hyavidyamAnE'pi saMsRtirna nivartatE| dhyAyatO viSayAnasya svapnE'narthAgamO yathA||13|| |
yathA hyapratibuddhasya prasvApO bahvanarthabhRt| sa Eva pratibuddhasya na vai mOhAya kalpatE||14|| |
zOkaharSabhayakrOdha lObhamOhaspRhAdayaH| ahaGkArasya dRzyantE janmamRtyuzca nAtmanaH||15|| |
dEhEndriyaprANamanO'bhimAnO jIvO'ntarAtmA guNakarmamUrtiH| sUtraM mahAnityurudhEva gItaH saMsAra AdhAvati kAlatantraH||16|| |
amUlamEtadbahurUparUpitaM manOvacaHprANazarIrakarma| jJAnAsinOpAsanayA zitEna cchittvA munirgAM vicaratyatRSNaH||17|| |
jJAnaM vivEkO nigamastapazca pratyakSamaitihyamathAnumAnam| AdyantayOrasya yadEva kEvalaM kAlazca hEtuzca tadEva madhyE||18|| |
yathA hiraNyaM svakRtaM purastAtpazcAcca sarvasya hiraNmayasya| tadEva madhyE vyavahAryamANaM nAnApadEzairahamasya tadvat||19|| |
vijJAnamEtattriyavasthamaGga guNatrayaM kAraNakaryakartR| samanvayEna vyatirEkatazca yEnaiva turyENa tadEva satyam||20|| |
na yatpurastAduta yanna pazcAnmadhyE ca tanna vyapadEzamAtram| bhUtaM prasiddhaM ca parENa yadyattadEva tatsyAditi mE manISA||21|| |
avidyamAnO'pyavabhAsatE yO vaikArikO rAjasasarga EsaH| brahma svayaM jyOtiratO vibhAti brahmEndriyArthAtmavikAracitram||22|| |
EvaM sphutaM brahmavivEkahEtubhiH parApavAdEna vizAradEna| chittvAtmasandEhamupAramEta svAnandatuSTO'khilakAmukEbhyaH||23|| |
nAtmA vapuH pArthivamindriyANi dEvA hyasurvAyurjalamhutAzaH| manO'nnamAtraM dhiSaNA ca sattvamahaGkRtiH khaM kSitirarthasAmyam||24|| |
samAhitaiH kaH karaNairguNAtmabhir guNO bhavEnmatsuviviktadhAmnaH| vikSipyamANairuta kiM nu dUSaNaM ghanairupEtairvigatai ravEH kim||25|| |
yathA nabhO vAyvanalAmbubhUguNair gatAgatairvartuguNairna sajjatE| tathAkSaraM sattvarajastamOmalair ahaMmatEH saMsRtihEtubhiH param||26|| |
tathApi saGgaH parivarjanIyO guNESu mAyAracitESu tAvat| madbhaktiyOgEna dRDhEna yAvadrajO nirasyEta manaHkaSAyaH||27|| |
yathAmayO'sAdhu cikitsitO nRNAM punaH punaH santudati prarOhan| EvaM manO'pakvakaSAyakarma kuyOginaM vidhyati sarvasaGgam||28|| |
kuyOginO yE vihitAntarAyairmanuSyabhUtaistridazOpasRSTaiH| tE prAktanAbhyAsabalEna bhUyO yuJjanti yOgaM na tu karmatantram||29|| |
karOti karma kriyatE ca jantuH kEnApyasau cOdita AnipatAt| na tatra vidvAnprakRtau sthitO'pi nivRttatRSNaH svasukhAnubhUtyA||30|| |
tiSThantamAsInamuta vrajantaM zayAnamukSantamadantamannam| svabhAvamanyatkimapIhamAnamAtmAnamAtmasthamatirna vEda||31|| |
yadi sma pazyatyasadindriyArthaM nAnAnumAnEna viruddhamanyat| na manyatE vastutayA manISI svApnaM yathOtthAya tirOdadhAnam||32|| |
pUrvaM gRhItaM guNakarmacitramajJAnamAtmanyaviviktamaGga| nivartatE tatpunarIkSayaiva na gRhyatE nApi visRyya AtmA||33|| |
yathA hi bhAnOrudayO nRcakSuSAM tamO nihanyAnna tu sadvidhattE| EvaM samIkSA nipuNA satI mE hanyAttamisraM puruSasya buddhEH||34|| |
ESa svayaM jyOtirajO'pramEyO mahAnubhUtiH sakalAnubhUtiH| EkO'dvitIyO vacasAM virAmE yEnESitA vAgasavazcaranti||35|| |
EtAvAnAtmasammOhO yadvikalpastu kEvalE| AtmanRtE svamAtmAnamavalambO na yasya hi||36|| |
yannAmAkRtibhirgrAhyaM paJcavarNamabAdhitam| vyarthEnApyarthavAdO'yaM dvayaM paNDitamAninAm||37|| |
yOginO'pakvayOgasya yuJjataH kAya utthitaiH| upasargairvihanyEta tatrAyaM vihitO vidhiH||38|| |
yOgadhAraNayA kAMzcidAsanairdhAraNAnvitaiH| tapOmantrauSadhaiH kAMzcidupasargAnvinirdahEt||39|| |
kAMzcinmamAnudhyAnEna nAmasaGkIrtanAdibhiH| yOgEzvarAnuvRttyA vA hanyAdazubhadAnzanaiH||40|| |
kEciddEhamimaM dhIrAH sukalpaM vayasi sthiram| vidhAya vividhOpAyairatha yuJjanti siddhayE||41|| |
na hi tatkuzalAdRtyaM tadAyAsO hyapArthakaH| antavattvAccharIrasya phalasyEva vanaspatEH||42|| |
yOgaM niSEvatO nityaM kAyazcEtkalpatAmiyAt| tacchraddadhyAnna matimAnyOgamutsRjya matparaH||43|| |
yOgacaryAmimAM yOgI vicaranmadapAzrayaH nAntarAyairvihanyEta niHspRhaH svasukhAnubhUH||44|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM EkAdazaskandhE aSTAviMzO'dhyAyaH||