From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 04
saptamO'dhyAyaH
maitrEya uvAca
ityajEnAnunItEna bhavEna parituSyatA| abhyadhAyi mahAbAhO prahasya zrUyatAmiti||1|| |
mahAdEva uvAca
nAghaM prajEza bAlAnAM varNayE nAnucintayE| dEvamAyAbhibhUtAnAM daNDastatra dhRtO mayA||2|| |
prajApatErdagdhazIrSNO bhavatvajamukhaM ziraH| mitrasya cakSuSEkSEta bhAgaM svaM barhiSO bhagaH||3|| |
pUSA tu yajamAnasya dadbhirjakSatu piSTabhuk| dEvAH prakRtasarvAGgA yE ma ucchESaNaM daduH||4|| |
bAhubhyAmazvinOH pUSNO hastAbhyAM kRtabAhavaH| bhavantvadhvaryavazcAnyE bastazmazrurbhRgurbhavEt||5|| |
maitrEya uvAca
tadA sarvANi bhUtAni zrutvA mIDhuSTamOditam| parituSTAtmabhistAta sAdhu sAdhvityathAbruvan||6|| |
tatO mIDhvAMsamAmantrya zunAsIrAH saharSibhiH| bhUyastaddEvayajanaM samIDhvadvEdhasO yayuH||7|| |
vidhAya kArtsnyEna ca tadyadAha bhagavAnbhavaH| sandadhuH kasya kAyEna savanIyapazOH ziraH||8|| |
sandhIyamAnE zirasi dakSO rudrAbhivIkSitaH| sadyaH supta ivOttasthau dadRzE cAgratO mRDam||9|| |
tadA vRSadhvajadvESa kalilAtmA prajApatiH| zivAvalOkAdabhavaccharaddhrada ivAmalaH||10|| |
bhavastavAya kRtadhIrnAzaknOdanurAgataH| autkaNThyAdbASpakalayA samparEtAM sutAM smaran||11|| |
kRcchrAtsaMstabhya ca manaH prEmavihvalitaH sudhIH| zazaMsa nirvyalIkEna bhAvEnEzaM prajApatiH||12|| |
dakSa uvAca
bhUyAnanugraha ahO bhavatA kRtO mE daNDastvayA mayi bhRtO yadapi pralabdhaH| na brahmabandhuSu ca vAM bhagavannavajJA tubhyaM harEzca kuta Eva dhRtavratESu||13|| |
vidyAtapOvratadharAnmukhataH sma viprAn brahmAtmatattvamavituM prathamaM tvamasrAk| tadbrAhmaNAnparama sarvavipatsu pAsi pAlaH pazUniva vibhO pragRhItadaNDaH||14|| |
yO'sau mayAviditatattvadRzA sabhAyAM kSiptO duruktivizikhairvigaNayya tanmAm| arvAkpatantamarhattamanindayApAd dRSTyArdrayA sa bhagavAnsvakRtEna tuSyEt||15|| |
maitrEya uvAca
kSamApyaivaM sa mIDhvAMsaM brahmaNA cAnumantritaH| karma santAnayAmAsa sOpAdhyAyartvigAdibhiH||16|| |
vaiSNavaM yajJasantatyai trikapAlaM dvijOttamAH| purODAzaM niravapanvIrasaMsargazuddhayE||17|| |
adhvaryuNAttahaviSA yajamAnO vizAmpatE| dhiyA vizuddhayA dadhyau tathA prAdurabhUddhariH||18|| |
tadA svaprabhayA tESAM dyOtayantyA dizO daza| muSNaMstEja upAnItastArkSyENa stOtravAjinA||19|| |
zyAmO hiraNyarazanO'rkakirITajuSTO nIlAlakabhramaramaNDitakuNDalAsyaH| zaGkhAbjacakrazaracApagadAsicarma vyagrairhiraNmayabhujairiva karNikAraH||20|| |
vakSasyadhizritavadhUrvanamAlyudAra hAsAvalOkakalayA ramayaMzca vizvam| pArzvabhramadvyajanacAmararAjahaMsaH zvEtAtapatrazazinOpari rajyamAnaH||21|| |
tamupAgatamAlakSya sarvE suragaNAdayaH| praNEmuH sahasOtthAya brahmEndratryakSanAyakAH||22|| |
tattEjasA hatarucaH sannajihvAH sasAdhvasAH| mUrdhnA dhRtAJjalipuTA upatasthuradhOkSajam||23|| |
apyarvAgvRttayO yasya mahi tvAtmabhuvAdayaH| yathAmati gRNanti sma kRtAnugrahavigraham||24|| |
dakSO gRhItArhaNasAdanOttamaM yajJEzvaraM vizvasRjAM paraM gurum| sunandanandAdyanugairvRtaM mudA gRNanprapEdE prayataH kRtAJjaliH||25|| |
dakSa uvAca
zuddhaM svadhAmnyuparatAkhilabuddhyavasthaM cinmAtramEkamabhayaM pratiSidhya mAyAm| tiSThaMstayaiva puruSatvamupEtya tasyAm AstE bhavAnaparizuddha ivAtmatantraH||26|| |
Rtvija UcuH
tattvaM na tE vayamanaJjana rudrazApAt karmaNyavagrahadhiyO bhagavanvidAmaH| dharmOpalakSaNamidaM trivRdadhvarAkhyaM jJAtaM yadarthamadhidaivamadO vyavasthAH||27|| |
sadasyA UcuH
utpattyadhvanyazaraNa uruklEzadurgE'ntakOgra vyAlAnviSTE viSayamRgatRSyAtmagEhOrubhAraH| dvandvazvabhrE khalamRgabhayE zOkadAvE'jJasArthaH pAdaukastE zaraNada kadA yAti kAmOpasRSTaH||28|| |
rudra uvAca
tava varada varAGghrAvAziSEhAkhilArthE hyapi munibhirasaktairAdarENArhaNIyE| yadi racitadhiyaM mAvidyalOkO'paviddhaM japati na gaNayE tattvatparAnugrahENa||29|| |
bhRguruvAca
yanmAyayA gahanayApahRtAtmabOdhA brahmAdayastanubhRtastamasi svapantaH| nAtmanzritaM tava vidantyadhunApi tattvaM sO'yaM prasIdatu bhavAnpraNatAtmabandhuH||30|| |
brahmOvAca
naitatsvarUpaM bhavatO'sau padArtha bhEdagrahaiH puruSO yAvadIkSEt| jJAnasya cArthasya guNasya cAzrayO mAyAmayAdvyatiriktO matastvam||31|| |
indra uvAca
idamapyacyuta vizvabhAvanaM vapurAnandakaraM manOdRzAm| suravidviTkSapaNairudAyudhairbhujadaNDairupapannamaSTabhiH||32|| |
patnya UcuH
yajJO'yaM tava yajanAya kEna sRSTO vidhvastaH pazupatinAdya dakSakOpAt| taM nastvaM zavazayanAbhazAntamEdhaM yajJAtmannalinarucA dRzA punIhi||33|| |
RSaya UcuH
ananvitaM tE bhagavanvicESTitaM yadAtmanA carasi hi karma nAjyasE| vibhUtayE yata upasEdurIzvarIM na manyatE svayamanuvartatIM bhavAn||34|| |
siddhA UcuH
ayaM tvatkathAmRSTapIyUSanadyAM manOvAraNaH klEzadAvAgnidagdhaH| tRSArtO'vagADhO na sasmAra dAvaM na niSkrAmati brahmasampannavannaH||35|| |
yajamAnyuvAca
svAgataM tE prasIdEza tubhyaM namaH zrInivAsa zriyA kAntayA trAhi naH| tvAmRtE'dhIza nAGgairmakhaH zObhatE zIrSahInaH kabandhO yathA puruSaH||36|| |
lOkapAlA UcuH
dRSTaH kiM nO dRgbhirasadgrahaistvaM pratyagdraSTA dRzyatE yEna vizvam| mAyA hyESA bhavadIyA hi bhUmanyastvaM SaSThaH paJcabhirbhAsi bhUtaiH||37|| |
yOgEzvarA UcuH
prEyAnna tE'nyO'styamutastvayi prabhO vizvAtmanIkSEnna pRthagya AtmanaH| athApi bhaktyEza tayOpadhAvatAmananyavRttyAnugRhANa vatsala||38|| |
jagadudbhavasthitilayESu daivatO bahubhidyamAnaguNayAtmamAyayA| racitAtmabhEdamatayE svasaMsthayA vinivartitabhramaguNAtmanE namaH||39|| |
brahmOvAca
namastE zritasattvAya dharmAdInAM ca sUtayE| nirguNAya ca yatkASThAM nAhaM vEdAparE'pi ca||40|| |
agniruvAca
yattEjasAhaM susamiddhatEjA havyaM vahE svadhvara Ajyasiktam| taM yajJiyaM paJcavidhaM ca paJcabhiH sviSTaM yajurbhiH praNatO'smi yajJam||41|| |
dEvA UcuH
purA kalpApAyE svakRtamudarIkRtya vikRtaM tvamEvAdyastasminsalila uragEndrAdhizayanE| pumAnzESE siddhairhRdi vimRzitAdhyAtmapadaviH sa EvAdyAkSNOryaH pathi carasi bhRtyAnavasi naH||42|| |
gandharvA UcuH
aMzAMzAstE dEva marIcyAdaya EtE brahmEndrAdyA dEvagaNA rudrapurOgAH| krIDAbhANDaM vizvamidaM yasya vibhUmantasmai nityaM nAtha namastE karavAma||43|| |
vidyAdharA UcuH
tvanmAyayArthamabhipadya kalEvarE'smin kRtvA mamAhamiti durmatirutpathaiH svaiH| kSiptO'pyasadviSayalAlasa AtmamOhaM yuSmatkathAmRtaniSEvaka udvyudasyEt||44|| |
brAhmaNA UcuH
tvaM kratustvaM havistvaM hutAzaH svayaM tvaM hi mantraH samiddarbhapAtrANi ca| tvaM sadasyartvijO dampatI dEvatA agnihOtraM svadhA sOma AjyaM pazuH||45|| |
tvaM purA gAM rasAyA mahAsUkarO daMSTrayA padminIM vAraNEndrO yathA| stUyamAnO nadallIlayA yOgibhirvyujjahartha trayIgAtra yajJakratuH||46|| |
sa prasIda tvamasmAkamAkAGkSatAM darzanaM tE paribhraSTasatkarmaNAm| kIrtyamAnE nRbhirnAmni yajJEza tE yajJavighnAH kSayaM yAnti tasmai namaH||47|| |
maitrEya uvAca
iti dakSaH kaviryajJaM bhadra rudrAbhimarzitam| kIrtyamAnE hRSIkEzE sanninyE yajJabhAvanE||48|| |
bhagavAnsvEna bhAgEna sarvAtmA sarvabhAgabhuk| dakSaM babhASa AbhASya prIyamANa ivAnagha||49|| |
zrIbhagavAnuvAca
ahaM brahmA ca zarvazca jagataH kAraNaM param| AtmEzvara upadraSTA svayandRgavizESaNaH||50|| |
AtmamAyAM samAvizya sO'haM guNamayIM dvija| sRjanrakSanharanvizvaM dadhrE saMjJAM kriyOcitAm||51|| |
tasminbrahmaNyadvitIyE kEvalE paramAtmani| brahmarudrau ca bhUtAni bhEdEnAjJO'nupazyati||52|| |
yathA pumAnna svAGgESu ziraHpANyAdiSu kvacit| pArakyabuddhiM kurutE EvaM bhUtESu matparaH||53|| |
trayANAmEkabhAvAnAM yO na pazyati vai bhidAm| sarvabhUtAtmanAM brahmansa zAntimadhigacchati||54|| |
maitrEya uvAca
EvaM bhagavatAdiSTaH prajApatipatirharim| arcitvA kratunA svEna dEvAnubhayatO'yajat||55|| |
rudraM ca svEna bhAgEna hyupAdhAvatsamAhitaH karmaNOdavasAnEna sOmapAnitarAnapi udavasya sahartvigbhiH sasnAvavabhRthaM tataH||56|| |
tasmA apyanubhAvEna svEnaivAvAptarAdhasE| dharma Eva matiM dattvA tridazAstE divaM yayuH||57|| |
EvaM dAkSAyaNI hitvA satI pUrvakalEvaram| jajJE himavataH kSEtrE mEnAyAmiti zuzruma||58|| |
tamEva dayitaM bhUya AvRGktE patimambikA| ananyabhAvaikagatiM zaktiH suptEva pUruSam||59|| |
EtadbhagavataH zambhOH karma dakSAdhvaradruhaH| zrutaM bhAgavatAcchiSyAduddhavAnmE bRhaspatEH||60|| |
idaM pavitraM paramIzacESTitaM yazasyamAyuSyamaghaughamarSaNam yO nityadAkarNya narO'nukIrtayEddhunOtyaghaM kaurava bhaktibhAvataH||61|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM caturthaskandhE saptamO'dhyAyaH||