From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 05
prathamO'dhyAyaH
rAjOvAca
priyavratO bhAgavatAatmArAmaH kathaM munE| gRhE'ramata yanmUlaH karmabandhaH parAbhavaH||1|| |
na nUnaM muktasaGgAnAM tAdRzAnAM dvijarSabha| gRhESvabhinivEzO'yaM puMsAM bhavitumarhati||2|| |
mahatAM khalu viprarSE uttamazlOkapAdayOH| chAyAnirvRtacittAnAM na kuTumbE spRhAmatiH||3|| |
saMzayO'yaM mahAnbrahmandArAgArasutAdiSu| saktasya yatsiddhirabhUtkRSNE ca matiracyutA||4|| |
zrIzuka uvAca
bADhamuktaM bhagavata uttamazlOkasya zrImaccaraNAravindamakarandarasa AvEzitacEtasO bhAgavataparamahaMsadayitakathAM kiJcidantarAyavihatAM svAM zivatamAM padavIM na prAyENa hinvanti||5|| |
yarhi vAva ha rAjansa rAjaputraH priyavrataH paramabhAgavatO nAradasya caraNOpasEvayAJjasAvagataparamArthasatattvO brahmasatrENa dIkSiSyamANO'vanitalaparipAlanAyAmnAta pravaraguNagaNaikAntabhAjanatayA svapitrOpAmantritO bhagavati vAsudEva EvAvyavadhAnasamAdhiyOgEna samAvEzitasakalakArakakriyAkalApO naivAbhyanandadyadyapi tadapratyAmnAtavyaM tadadhikaraNa AtmanO'nyasmAdasatO'pi parAbhavamanvIkSamANaH||6|| |
atha ha bhagavAnAdidEva Etasya guNavisargasya paribRMhaNAnudhyAnavyavasitasakalajagad abhiprAya AtmayOnirakhilanigamanijagaNaparivESTitaH svabhavanAdavatatAra||7|| |
sa tatra tatra gaganatala uDupatiriva vimAnAvalibhiranupathamamara parivRDhairabhipUjyamAnaH pathi pathi ca varUthazaH siddhagandharvasAdhyacAraNamuni gaNairupagIyamAnO gandhamAdanadrONImavabhAsayannupasasarpa||8|| |
tatra ha vA EnaM dEvarSirhaMsayAnEna pitaraM bhagavantaM hiraNyagarbhamupalabhamAnaH sahasaivOtthAyArhaNEna saha pitAputrAbhyAmavahitAJjalirupatasthE||9|| |
bhagavAnapi bhArata tadupanItArhaNaH sUktavAkEnAtitarAmuditaguNagaNAvatArasujayaH priyavratamAdipuruSastaM sadayahAsAvalOka iti hOvAca||10|| |
zrIbhagavAnuvAca
nibOdha tAtEdamRtaM bravImi mAsUyituM dEvamarhasyapramEyam| vayaM bhavastE tata ESa maharSirvahAma sarvE vivazA yasya diSTam||11|| |
na tasya kazcittapasA vidyayA vA na yOgavIryENa manISayA vA| naivArthadharmaiH parataH svatO vA kRtaM vihantuM tanubhRdvibhUyAt||12|| |
bhavAya nAzAya ca karma kartuM zOkAya mOhAya sadA bhayAya| sukhAya duHkhAya ca dEhayOgamavyaktadiSTaM janatAGga dhattE||13|| |
yadvAci tantyAM guNakarmadAmabhiH sudustarairvatsa vayaM suyOjitAH| sarvE vahAmO balimIzvarAya prOtA nasIva dvipadE catuSpadaH||14|| |
IzAbhisRSTaM hyavarundhmahE'Gga duHkhaM sukhaM vA guNakarmasaGgAt| AsthAya tattadyadayuGkta nAthazcakSuSmatAndhA iva nIyamAnAH||15|| |
muktO'pi tAvadbibhRyAtsvadEhamArabdhamaznannabhimAnazUnyaH| yathAnubhUtaM pratiyAtanidraH kiM tvanyadEhAya guNAnna vRGktE||16|| |
bhayaM pramattasya vanESvapi syAdyataH sa AstE sahaSaTsapatnaH| jitEndriyasyAtmaratErbudhasya gRhAzramaH kiM nu karOtyavadyam||17|| |
yaH SaTsapatnAnvijigISamANO gRhESu nirvizya yatEta pUrvam| atyEti durgAzrita UrjitArInkSINESu kAmaM vicarEdvipazcit||18|| |
tvaM tvabjanAbhAGghrisarOjakOza durgAzritO nirjitaSaTsapatnaH| bhuGkSvEha bhOgAnpuruSAtidiSTAnvimuktasaGgaH prakRtiM bhajasva||19|| |
zrIzuka uvAca
iti samabhihitO mahAbhAgavatO bhagavatastribhuvanagurOranuzAsanamAtmanO laghutayAvanata zirOdharO bADhamiti sabahumAnamuvAha||20|| |
bhagavAnapi manunA yathAvadupakalpitApacitiH priyavrata nAradayOraviSamamabhisamIkSamANayOrAtmasamavasthAnamavAGmanasaM kSayamavyavahRtaM pravartayannagamat||21|| |
manurapi parENaivaM pratisandhitamanOrathaH surarSivarAnumatEnAtmajamakhiladharAmaNDala sthitiguptaya AsthApya svayamativiSamaviSayaviSajalAzayAzAyA upararAma||22|| |
iti ha vAva sa jagatIpatirIzvarEcchayAdhinivEzitakarmAdhikArO'khilajagadbandhadhvaMsana parAnubhAvasya bhagavata AdipuruSasyAGghriyugalAnavaratadhyAnAnubhAvEna parirandhitakaSAyAzayO 'vadAtO'pi mAnavardhanO mahatAM mahItalamanuzazAsa||23|| |
atha ca duhitaraM prajApatErvizvakarmaNa upayEmE barhiSmatIM nAma tasyAmu ha vAva AtmajAnAtmasamAnazIlaguNakarmarUpavIryOdArAndaza bhAvayAmbabhUva kanyAM ca yavIyasImUrjasvatIM nAma||24|| |
AgnIdhrEdhmajihvayajJabAhumahAvIrahiraNyarEtOghRtapRSThasavanamEdhAtithivItihOtrakavaya iti sarva EvAgninAmAnaH||25|| |
EtESAM kavirmahAvIraH savana iti traya AsannUrdhvarEtasasta AtmavidyAyAmarbha bhAvAdArabhya kRtaparicayAH pAramahaMsyamEvAzramamabhajan||26|| |
tasminnu ha vA upazamazIlAH paramarSayaH sakalajIvanikAyAvAsasya bhagavatO vAsudEvasya bhItAnAM zaraNabhUtasya zrImaccaraNAravindAviratasmaraNAvigalitaparamabhaktiyOgAnubhAvEna paribhAvitAntarhRdayAdhigatE bhagavati sarvESAM bhUtAnAmAtmabhUtE pratyag AtmanyEvAtmanastAdAtmyamavizESENa samIyuH||27|| |
anyasyAmapi jAyAyAM trayaH putrA AsannuttamastAmasO raivata iti manvantarAdhipatayaH||28|| |
EvamupazamAyanESu svatanayESvatha jagatIpatirjagatImarbudAnyEkAdaza parivatsarANAmavyAhatAkhilapuruSakArasArasambhRtadOrdaNDayugalApIDitamaurvIguNastanitaviramita dharmapratipakSO barhiSmatyAzcAnudinamEdhamAnapramOdaprasaraNayauSiNyavrIDApramuSita hAsAvalOkarucirakSvElyAdibhiH parAbhUyamAnavivEka ivAnavabudhyamAna iva mahAmanA bubhujE||29|| |
yAvadavabhAsayati suragirimanuparikrAmanbhagavAnAdityO vasudhAtalamardhEnaiva pratapatyardhEnAvacchAdayati tadA hi bhagavadupAsanOpacitAtipuruSa prabhAvastadanabhinandansamajavEna rathEna jyOtirmayEna rajanImapi dinaM kariSyAmIti sapta kRtvastaraNimanuparyakrAmaddvitIya iva pataGgaH||30|| |
yE vA u ha tadrathacaraNanEmikRtaparikhAtAstE sapta sindhava Asanyata Eva kRtAH sapta bhuvO dvIpAH||31|| |
jambUplakSazAlmalikuzakrauJcazAkapuSkarasaMjJAstESAM parimANaM pUrvasmAtpUrvasmAduttara uttarO yathAsaGkhyaM dviguNamAnEna bahiH samantata upaklRptAH||32|| |
duhitaraM cOrjasvatIM nAmOzanasE prAyacchadyasyAmAsIddEvayAnI nAma kAvyasutA||33|| |
naivaMvidhaH puruSakAra urukramasya puMsAM tadaGghrirajasA jitaSaDguNAnAm| citraM vidUravigataH sakRdAdadIta yannAmadhEyamadhunA sa jahAti bandham||34|| |
sa EvamaparimitabalaparAkrama EkadA tu dEvarSicaraNAnuzayanAnupatitaguNavisarga saMsargENAnirvRtamivAtmAnaM manyamAna AtmanirvEda idamAha||35|| |
ahO asAdhvanuSThitaM yadabhinivEzitO'hamindriyairavidyAracitaviSamaviSayAndhakUpE tadalamalamamuSyA vanitAyA vinOdamRgaM mAM dhigdhigiti garhayAM cakAra||36|| |
paradEvatAprasAdAdhigatAtmapratyavamarzEnAnupravRttEbhyaH putrEbhya imAM yathAdAyaM vibhajya bhuktabhOgAM ca mahiSIM mRtakamiva saha mahAvibhUtimapahAya svayaM nihitanirvEdO hRdi gRhItaharivihArAnubhAvO bhagavatO nAradasya padavIM punarEvAnusasAra||37|| |
tasya ha vA EtE zlOkAH
priyavratakRtaM karma kO nu kuryAdvinEzvaram| yO nEminimnairakarOcchAyAM ghnansapta vAridhIn||38|| |
bhUsaMsthAnaM kRtaM yEna saridgirivanAdibhiH| sImA ca bhUtanirvRtyai dvIpE dvIpE vibhAgazaH||39|| |
bhaumaM divyaM mAnuSaM ca mahitvaM karmayOgajam yazcakrE nirayaupamyaM puruSAnujanapriyaH||40|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM paJcamaskandhE prathamO'dhyAyaH||