From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 07
dwitIyO'dhyAyaH
zrInArada uvAca
bhrAtaryEvaM vinihatE hariNA krODamUrtinA| hiraNyakazipU rAjanparyatapyadruSA zucA||1|| |
Aha cEdaM ruSA pUrNaH sandaSTadazanacchadaH| kOpOjjvaladbhyAM cakSurbhyAM nirIkSandhUmramambaram||2|| |
karAladaMSTrOgradRSTyA duSprEkSyabhrukuTImukhaH| zUlamudyamya sadasi dAnavAnidamabravIt||3|| |
bhO bhO dAnavadaitEyA dvimUrdhaMstryakSa zambara| zatabAhO hayagrIva namucE pAka ilvala||4|| |
vipracittE mama vacaH pulOmanzakunAdayaH| zRNutAnantaraM sarvE kriyatAmAzu mA ciram||5|| |
sapatnairghAtitaH kSudrairbhrAtA mE dayitaH suhRt| pArSNigrAhENa hariNA samEnApyupadhAvanaiH||6|| |
tasya tyaktasvabhAvasya ghRNErmAyAvanaukasaH| bhajantaM bhajamAnasya bAlasyEvAsthirAtmanaH||7|| |
macchUlabhinnagrIvasya bhUriNA rudhirENa vai| asRkpriyaM tarpayiSyE bhrAtaraM mE gatavyathaH||8|| |
tasminkUTE'hitE naSTE kRttamUlE vanaspatau| viTapA iva zuSyanti viSNuprANA divaukasaH||9|| |
tAvadyAta bhuvaM yUyaM brahmakSatrasamEdhitAm| sUdayadhvaM tapOyajJa svAdhyAyavratadAninaH||10|| |
viSNurdvijakriyAmUlO yajJO dharmamayaH pumAn| dEvarSipitRbhUtAnAM dharmasya ca parAyaNam||11|| |
yatra yatra dvijA gAvO vEdA varNAzramakriyAH| taM taM janapadaM yAta sandIpayata vRzcata||12|| |
iti tE bhartRnirdEzamAdAya zirasAdRtAH| tathA prajAnAM kadanaM vidadhuH kadanapriyAH||13|| |
puragrAmavrajOdyAna kSEtrArAmAzramAkarAn| khETakharvaTaghOSAMzca dadahuH pattanAni ca||14|| |
kEcitkhanitrairbibhiduH sEtuprAkAragOpurAn AjIvyAMzcicchidurvRkSAnkEcitparazupANayaH prAdahanzaraNAnyEkE prajAnAM jvalitOlmukaiH||15|| |
EvaM viprakRtE lOkE daityEndrAnucarairmuhuH| divaM dEvAH parityajya bhuvi cEruralakSitAH||16|| |
hiraNyakazipurbhrAtuH samparEtasya duHkhitaH| kRtvA kaTOdakAdIni bhrAtRputrAnasAntvayat||17|| |
zakuniM zambaraM dhRSTiM bhUtasantApanaM vRkam| kAlanAbhaM mahAnAbhaM harizmazrumathOtkacam||18|| |
tanmAtaraM ruSAbhAnuM ditiM ca jananIM girA| zlakSNayA dEzakAlajJa idamAha janEzvara||19|| |
zrIhiraNyakazipuruvAca
ambAmba hE vadhUH putrA vIraM mArhatha zOcitum| ripOrabhimukhE zlAghyaH zUrANAM vadha IpsitaH||20|| |
bhUtAnAmiha saMvAsaH prapAyAmiva suvratE| daivEnaikatra nItAnAmunnItAnAM svakarmabhiH||21|| |
nitya AtmAvyayaH zuddhaH sarvagaH sarvavitparaH| dhattE'sAvAtmanO liGgaM mAyayA visRjanguNAn||22|| |
yathAmbhasA pracalatA taravO'pi calA iva| cakSuSA bhrAmyamANEna dRzyatE calatIva bhUH||23|| |
EvaM guNairbhrAmyamANE manasyavikalaH pumAn| yAti tatsAmyatAM bhadrE hyaliGgO liGgavAniva||24|| |
ESa AtmaviparyAsO hyaliGgE liGgabhAvanA| ESa priyApriyairyOgO viyOgaH karmasaMsRtiH||25|| |
sambhavazca vinAzazca zOkazca vividhaH smRtaH| avivEkazca cintA ca vivEkAsmRtirEva ca||26|| |
atrApyudAharantImamitihAsaM purAtanam| yamasya prEtabandhUnAM saMvAdaM taM nibOdhata||27|| |
uzInarESvabhUdrAjA suyajJa iti vizrutaH| sapatnairnihatO yuddhE jJAtayastamupAsata||28|| |
vizIrNaratnakavacaM vibhraSTAbharaNasrajam| zaranirbhinnahRdayaM zayAnamasRgAvilam||29|| |
prakIrNakEzaM dhvastAkSaM rabhasA daSTadacchadam| rajaHkuNThamukhAmbhOjaM chinnAyudhabhujaM mRdhE||30|| |
uzInarEndraM vidhinA tathA kRtaM patiM mahiSyaH prasamIkSya duHkhitAH| hatAH sma nAthEti karairurO bhRzaM ghnantyO muhustatpadayOrupApatan||31|| |
rudatya uccairdayitAGghripaGkajaM siJcantya asraiH kucakuGkumAruNaiH| visrastakEzAbharaNAH zucaM nRNAM sRjantya AkrandanayA vilEpirE||32|| |
ahO vidhAtrAkaruNEna naH prabhO bhavAnpraNItO dRgagOcarAM dazAm| uzInarANAmasi vRttidaH purA kRtO'dhunA yEna zucAM vivardhanaH||33|| |
tvayA kRtajJEna vayaM mahIpatE kathaM vinA syAma suhRttamEna tE| tatrAnuyAnaM tava vIra pAdayOH zuzrUSatInAM diza yatra yAsyasi||34|| |
EvaM vilapatInAM vai parigRhya mRtaM patim| anicchatInAM nirhAramarkO'staM sannyavartata||35|| |
tatra ha prEtabandhUnAmAzrutya paridEvitam| Aha tAnbAlakO bhUtvA yamaH svayamupAgataH||36|| |
zrIyama uvAca
ahO amISAM vayasAdhikAnAM vipazyatAM lOkavidhiM vimOhaH| yatrAgatastatra gataM manuSyaM svayaM sadharmA api zOcantyapArtham||37|| |
ahO vayaM dhanyatamA yadatra tyaktAH pitRbhyAM na vicintayAmaH| abhakSyamANA abalA vRkAdibhiH sa rakSitA rakSati yO hi garbhE||38|| |
ya icchayEzaH sRjatIdamavyayO ya Eva rakSatyavalumpatE ca yaH| tasyAbalAH krIDanamAhurIzituzcarAcaraM nigrahasaGgrahE prabhuH||39|| |
pathi cyutaM tiSThati diSTarakSitaM gRhE sthitaM tadvihataM vinazyati| jIvatyanAthO'pi tadIkSitO vanE gRhE'bhiguptO'sya hatO na jIvati||40|| |
bhUtAni taistairnijayOnikarmabhirbhavanti kAlE na bhavanti sarvazaH| na tatra hAtmA prakRtAvapi sthitastasyA guNairanyatamO hi badhyatE||41|| |
idaM zarIraM puruSasya mOhajaM yathA pRthagbhautikamIyatE gRham| yathaudakaiH pArthivataijasairjanaH kAlEna jAtO vikRtO vinazyati||42|| |
yathAnalO dAruSu bhinna IyatE yathAnilO dEhagataH pRthaksthitaH| yathA nabhaH sarvagataM na sajjatE tathA pumAnsarvaguNAzrayaH paraH||43|| |
suyajJO nanvayaM zEtE mUDhA yamanuzOcatha| yaH zrOtA yO'nuvaktEha sa na dRzyEta karhicit||44|| |
na zrOtA nAnuvaktAyaM mukhyO'pyatra mahAnasuH| yastvihEndriyavAnAtmA sa cAnyaH prANadEhayOH||45|| |
bhUtEndriyamanOliGgAndEhAnuccAvacAnvibhuH| bhajatyutsRjati hyanyastaccApi svEna tEjasA||46|| |
yAvalliGgAnvitO hyAtmA tAvatkarmanibandhanam| tatO viparyayaH klEzO mAyAyOgO'nuvartatE||47|| |
vitathAbhinivEzO'yaM yadguNESvarthadRgvacaH| yathA manOrathaH svapnaH sarvamaindriyakaM mRSA||48|| |
atha nityamanityaM vA nEha zOcanti tadvidaH| nAnyathA zakyatE kartuM svabhAvaH zOcatAmiti||49|| |
lubdhakO vipinE kazcitpakSiNAM nirmitO'ntakaH| vitatya jAlaM vidadhE tatra tatra pralObhayan||50|| |
kuliGgamithunaM tatra vicaratsamadRzyata| tayOH kuliGgI sahasA lubdhakEna pralObhitA||51|| |
Asajjata sicastantryAM mahiSyaH kAlayantritA kuliGgastAM tathApannAM nirIkSya bhRzaduHkhitaH snEhAdakalpaH kRpaNaH kRpaNAM paryadEvayat||52|| |
ahO akaruNO dEvaH striyAkaruNayA vibhuH| kRpaNaM mAmanuzOcantyA dInayA kiM kariSyati||53|| |
kAmaM nayatu mAM dEvaH kimardhEnAtmanO hi mE| dInEna jIvatA duHkhamanEna vidhurAyuSA||54|| |
kathaM tvajAtapakSAMstAnmAtRhInAnbibharmyaham| mandabhAgyAH pratIkSantE nIDE mE mAtaraM prajAH||55|| |
EvaM kuliGgaM vilapantamArAtpriyAviyOgAturamazrukaNTham| sa Eva taM zAkunikaH zarENa vivyAdha kAlaprahitO vilInaH||56|| |
EvaM yUyamapazyantya AtmApAyamabuddhayaH| nainaM prApsyatha zOcantyaH patiM varSazatairapi||57|| |
zrIhiraNyakazipuruvAca
bAla EvaM pravadati sarvE vismitacEtasaH| jJAtayO mEnirE sarvamanityamayathOtthitam||58|| |
yama EtadupAkhyAya tatraivAntaradhIyata| jJAtayO hi suyajJasya cakruryatsAmparAyikam||59|| |
ataH zOcata mA yUyaM paraM cAtmAnamEva vA ka AtmA kaH parO vAtra svIyaH pArakya Eva vA svaparAbhinivEzEna vinAjJAnEna dEhinAm||60|| |
zrInArada uvAca
iti daityapatErvAkyaM ditirAkarNya sasnuSA putrazOkaM kSaNAttyaktvA tattvE cittamadhArayat||61|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM saptamaskandhE dwitIyO'dhyAyaH||