From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 04
aSTamO'dhyAyaH
maitrEya uvAca
sanakAdyA nAradazca RbhurhaMsO'ruNiryatiH| naitE gRhAnbrahmasutA hyAvasannUrdhvarEtasaH||1|| |
mRSAdharmasya bhAryAsIddambhaM mAyAM ca zatruhan| asUta mithunaM tattu nirRtirjagRhE'prajaH||2|| |
tayOH samabhavallObhO nikRtizca mahAmatE| tAbhyAM krOdhazca hiMsA ca yadduruktiH svasA kaliH||3|| |
duruktau kalirAdhatta bhayaM mRtyuM ca sattama| tayOzca mithunaM jajJE yAtanA nirayastathA||4|| |
saGgrahENa mayAkhyAtaH pratisargastavAnagha| triH zrutvaitatpumAnpuNyaM vidhunOtyAtmanO malam||5|| |
athAtaH kIrtayE vaMzaM puNyakIrtEH kurUdvaha| svAyambhuvasyApi manOrharEraMzAMzajanmanaH||6|| |
priyavratOttAnapAdau zatarUpApatEH sutau| vAsudEvasya kalayA rakSAyAM jagataH sthitau||7|| |
jAyE uttAnapAdasya sunItiH surucistayOH| suruciH prEyasI patyurnEtarA yatsutO dhruvaH||8|| |
EkadA surucEH putramaGkamArOpya lAlayan| uttamaM nArurukSantaM dhruvaM rAjAbhyanandata||9|| |
tathA cikIrSamANaM taM sapatnyAstanayaM dhruvam| suruciH zRNvatO rAjJaH sErSyamAhAtigarvitA||10|| |
na vatsa nRpatErdhiSNyaM bhavAnArODhumarhati| na gRhItO mayA yattvaM kukSAvapi nRpAtmajaH||11|| |
bAlO'si bata nAtmAnamanyastrIgarbhasambhRtam| nUnaM vEda bhavAnyasya durlabhE'rthE manOrathaH||12|| |
tapasArAdhya puruSaM tasyaivAnugrahENa mE| garbhE tvaM sAdhayAtmAnaM yadIcchasi nRpAsanam||13|| |
maitrEya uvAca
mAtuH sapatnyAH sa duruktividdhaH zvasanruSA daNDahatO yathAhiH| hitvA miSantaM pitaraM sannavAcaM jagAma mAtuH prarudansakAzam||14|| |
taM niHzvasantaM sphuritAdharOSThaM sunItirutsaGga udUhya bAlam| nizamya tatpauramukhAnnitAntaM sA vivyathE yadgaditaM sapatnyA||15|| |
sOtsRjya dhairyaM vilalApa zOka dAvAgninA dAvalatEva bAlA| vAkyaM sapatnyAH smaratI sarOja zriyA dRzA bASpakalAmuvAha||16|| |
dIrghaM zvasantI vRjinasya pAramapazyatI bAlakamAha bAlA| mAmaGgalaM tAta parESu maMsthA bhuGktE janO yatparaduHkhadastat||17|| |
satyaM surucyAbhihitaM bhavAnmE yaddurbhagAyA udarE gRhItaH| stanyEna vRddhazca vilajjatE yAM bhAryEti vA vODhumiDaspatirmAm||18|| |
AtiSTha tattAta vimatsarastvamuktaM samAtrApi yadavyalIkam| ArAdhayAdhOkSajapAdapadmaM yadIcchasE'dhyAsanamuttamO yathA||19|| |
yasyAGghripadmaM paricarya vizva vibhAvanAyAttaguNAbhipattEH| ajO'dhyatiSThatkhalu pAramESThyaM padaM jitAtmazvasanAbhivandyam||20|| |
tathA manurvO bhagavAnpitAmahO yamEkamatyA purudakSiNairmakhaiH| iSTvAbhipEdE duravApamanyatO bhaumaM sukhaM divyamathApavargyam||21|| |
tamEva vatsAzraya bhRtyavatsalaM mumukSubhirmRgyapadAbjapaddhatim| ananyabhAvE nijadharmabhAvitE manasyavasthApya bhajasva pUruSam||22|| |
nAnyaM tataH padmapalAzalOcanAdduHkhacchidaM tE mRgayAmi kaJcana| yO mRgyatE hastagRhItapadmayA zriyEtarairaGga vimRgyamANayA||23|| |
maitrEya uvAca
EvaM saJjalpitaM mAturAkarNyArthAgamaM vacaH| sanniyamyAtmanAtmAnaM nizcakrAma pituH purAt||24|| |
nAradastadupAkarNya jJAtvA tasya cikIrSitam| spRSTvA mUrdhanyaghaghnEna pANinA prAha vismitaH||25|| |
ahO tEjaH kSatriyANAM mAnabhaGgamamRSyatAm| bAlO'pyayaM hRdA dhattE yatsamAturasadvacaH||26|| |
nArada uvAca
nAdhunApyavamAnaM tE sammAnaM vApi putraka| lakSayAmaH kumArasya saktasya krIDanAdiSu||27|| |
vikalpE vidyamAnE'pi na hyasantOSahEtavaH| puMsO mOhamRtE bhinnA yallOkE nijakarmabhiH||28|| |
parituSyEttatastAta tAvanmAtrENa pUruSaH| daivOpasAditaM yAvadvIkSyEzvaragatiM budhaH||29|| |
atha mAtrOpadiSTEna yOgEnAvarurutsasi| yatprasAdaM sa vai puMsAM durArAdhyO matO mama||30|| |
munayaH padavIM yasya niHsaGgEnOrujanmabhiH| na vidurmRgayantO'pi tIvrayOgasamAdhinA||31|| |
atO nivartatAmESa nirbandhastava niSphalaH| yatiSyati bhavAnkAlE zrEyasAM samupasthitE||32|| |
yasya yaddaivavihitaM sa tEna sukhaduHkhayOH| AtmAnaM tOSayandEhI tamasaH pAramRcchati||33|| |
guNAdhikAnmudaM lipsEdanukrOzaM guNAdhamAt| maitrIM samAnAdanvicchEnna tApairabhibhUyatE||34|| |
dhruva uvAca
sO'yaM zamO bhagavatA sukhaduHkhahatAtmanAm| darzitaH kRpayA puMsAM durdarzO'smadvidhaistu yaH||35|| |
athApi mE'vinItasya kSAttraM ghOramupEyuSaH| surucyA durvacObANairna bhinnE zrayatE hRdi||36|| |
padaM tribhuvanOtkRSTaM jigISOH sAdhu vartma mE| brUhyasmatpitRbhirbrahmannanyairapyanadhiSThitam||37|| |
nUnaM bhavAnbhagavatO yO'GgajaH paramESThinaH| vitudannaTatE vINAM hitAya jagatO'rkavat||38|| |
maitrEya uvAca
ityudAhRtamAkarNya bhagavAnnAradastadA| prItaH pratyAha taM bAlaM sadvAkyamanukampayA||39|| |
nArada uvAca
jananyAbhihitaH panthAH sa vai niHzrEyasasya tE| bhagavAnvAsudEvastaM bhaja taM pravaNAtmanA||40|| |
dharmArthakAmamOkSAkhyaM ya icchEcchrEya AtmanaH| EkaM hyEva harEstatra kAraNaM pAdasEvanam||41|| |
tattAta gaccha bhadraM tE yamunAyAstaTaM zuci| puNyaM madhuvanaM yatra sAnnidhyaM nityadA harEH||42|| |
snAtvAnusavanaM tasminkAlindyAH salilE zivE| kRtvOcitAni nivasannAtmanaH kalpitAsanaH||43|| |
prANAyAmEna trivRtA prANEndriyamanOmalam| zanairvyudasyAbhidhyAyEnmanasA guruNA gurum||44|| |
prasAdAbhimukhaM zazvatprasannavadanEkSaNam| sunAsaM subhruvaM cAru kapOlaM surasundaram||45|| |
taruNaM ramaNIyAGgamaruNOSThEkSaNAdharam| praNatAzrayaNaM nRmNaM zaraNyaM karuNArNavam||46|| |
zrIvatsAGkaM ghanazyAmaM puruSaM vanamAlinam| zaGkhacakragadApadmairabhivyaktacaturbhujam||47|| |
kirITinaM kuNDalinaM kEyUravalayAnvitam| kaustubhAbharaNagrIvaM pItakauzEyavAsasam||48|| |
kAJcIkalApaparyastaM lasatkAJcananUpuram| darzanIyatamaM zAntaM manOnayanavardhanam||49|| |
padbhyAM nakhamaNizrENyA vilasadbhyAM samarcatAm| hRtpadmakarNikAdhiSNyamAkramyAtmanyavasthitam||50|| |
smayamAnamabhidhyAyEtsAnurAgAvalOkanam| niyatEnaikabhUtEna manasA varadarSabham||51|| |
EvaM bhagavatO rUpaM subhadraM dhyAyatO manaH| nirvRtyA parayA tUrNaM sampannaM na nivartatE||52|| |
japazca paramO guhyaH zrUyatAM mE nRpAtmaja| yaM saptarAtraM prapaThanpumAnpazyati khEcarAn||53|| |
OM namO bhagavatE vAsudEvAya
mantrENAnEna dEvasya kuryAddravyamayIM budhaH| saparyAM vividhairdravyairdEzakAlavibhAgavit||54|| |
salilaiH zucibhirmAlyairvanyairmUlaphalAdibhiH| zastAGkurAMzukaizcArcEttulasyA priyayA prabhum||55|| |
labdhvA dravyamayImarcAM kSityambvAdiSu vArcayEt| AbhRtAtmA muniH zAntO yatavAGmitavanyabhuk||56|| |
svEcchAvatAracaritairacintyanijamAyayA| kariSyatyuttamazlOkastaddhyAyEddhRdayaGgamam||57|| |
paricaryA bhagavatO yAvatyaH pUrvasEvitAH| tA mantrahRdayEnaiva prayuJjyAnmantramUrtayE||58|| |
EvaM kAyEna manasA vacasA ca manOgatam| paricaryamANO bhagavAnbhaktimatparicaryayA||59|| |
puMsAmamAyinAM samyagbhajatAM bhAvavardhanaH| zrEyO dizatyabhimataM yaddharmAdiSu dEhinAm||60|| |
viraktazcEndriyaratau bhaktiyOgEna bhUyasA| taM nirantarabhAvEna bhajEtAddhA vimuktayE||61|| |
ityuktastaM parikramya praNamya ca nRpArbhakaH| yayau madhuvanaM puNyaM harEzcaraNacarcitam||62|| |
tapOvanaM gatE tasminpraviSTO'ntaHpuraM muniH| arhitArhaNakO rAjJA sukhAsIna uvAca tam||63|| |
nArada uvAca
rAjankiM dhyAyasE dIrghaM mukhEna parizuSyatA| kiM vA na riSyatE kAmO dharmO vArthEna saMyutaH||64|| |
rAjOvAca
sutO mE bAlakO brahmanstraiNEnAkaruNAtmanA| nirvAsitaH paJcavarSaH saha mAtrA mahAnkaviH||65|| |
apyanAthaM vanE brahmanmA smAdantyarbhakaM vRkAH| zrAntaM zayAnaM kSudhitaM parimlAnamukhAmbujam||66|| |
ahO mE bata daurAtmyaM strIjitasyOpadhAraya| yO'GkaM prEmNArurukSantaM nAbhyanandamasattamaH||67|| |
nArada uvAca
mA mA zucaH svatanayaM dEvaguptaM vizAmpatE| tatprabhAvamavijJAya prAvRGktE yadyazO jagat||68|| |
suduSkaraM karma kRtvA lOkapAlairapi prabhuH| aiSyatyaciratO rAjanyazO vipulayaMstava||69|| |
maitrEya uvAca
iti dEvarSiNA prOktaM vizrutya jagatIpatiH| rAjalakSmImanAdRtya putramEvAnvacintayat||70|| |
tatrAbhiSiktaH prayatastAmupOSya vibhAvarIm| samAhitaH paryacaradRSyAdEzEna pUruSam||71|| |
trirAtrAntE trirAtrAntE kapitthabadarAzanaH| AtmavRttyanusArENa mAsaM ninyE'rcayanharim||72|| |
dvitIyaM ca tathA mAsaM SaSThE SaSThE'rbhakO dinE| tRNaparNAdibhiH zIrNaiH kRtAnnO'bhyarcayanvibhum||73|| |
tRtIyaM cAnayanmAsaM navamE navamE'hani| abbhakSa uttamazlOkamupAdhAvatsamAdhinA||74|| |
caturthamapi vai mAsaM dvAdazE dvAdazE'hani| vAyubhakSO jitazvAsO dhyAyandEvamadhArayat||75|| |
paJcamE mAsyanuprAptE jitazvAsO nRpAtmajaH| dhyAyanbrahma padaikEna tasthau sthANurivAcalaH||76|| |
sarvatO mana AkRSya hRdi bhUtEndriyAzayam| dhyAyanbhagavatO rUpaM nAdrAkSItkiJcanAparam||77|| |
AdhAraM mahadAdInAM pradhAnapuruSEzvaram| brahma dhArayamANasya trayO lOkAzcakampirE||78|| |
yadaikapAdEna sa pArthivArbhakastasthau tadaGguSThanipIDitA mahI| nanAma tatrArdhamibhEndradhiSThitA tarIva savyEtarataH padE padE||79|| |
tasminnabhidhyAyati vizvamAtmanO dvAraM nirudhyAsumananyayA dhiyA| lOkA nirucchvAsanipIDitA bhRzaM salOkapAlAH zaraNaM yayurharim||80|| |
dEvA UcuH
naivaM vidAmO bhagavanprANarOdhaM carAcarasyAkhilasattvadhAmnaH| vidhEhi tannO vRjinAdvimOkSaM prAptA vayaM tvAM zaraNaM zaraNyam||81|| |
zrIbhagavAnuvAca
mA bhaiSTa bAlaM tapasO duratyayAnnivartayiSyE pratiyAta svadhAma yatO hi vaH prANanirOdha AsIdauttAnapAdirmayi saGgatAtmA||82|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM caturthaskandhE aSTamO'dhyAyaH||