From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 09
aSTAdazO'dhyAyaH
zrIzuka uvAca
yatiryayAtiH saMyAtirAyatirviyatiH kRtiH| SaDimE nahuSasyAsannindriyANIva dEhinaH||1|| |
rAjyaM naicchadyatiH pitrA dattaM tatpariNAmavit| yatra praviSTaH puruSa AtmAnaM nAvabudhyatE||2|| |
pitari bhraMzitE sthAnAdindrANyA dharSaNAddvijaiH| prApitE'jagaratvaM vai yayAtirabhavannRpaH||3|| |
catasRSvAdizaddikSu bhrAtnbhrAtA yavIyasaH| kRtadArO jugOpOrvIM kAvyasya vRSaparvaNaH||4|| |
zrIrAjOvAca
brahmarSirbhagavAnkAvyaH kSatrabandhuzca nAhuSaH| rAjanyaviprayOH kasmAdvivAhaH pratilOmakaH||5|| |
zrIzuka uvAca
EkadA dAnavEndrasya zarmiSThA nAma kanyakA| sakhIsahasrasaMyuktA guruputryA ca bhAminI||6|| |
dEvayAnyA purOdyAnE puSpitadrumasaGkulE| vyacaratkalagItAli nalinIpulinE'balA||7|| |
tA jalAzayamAsAdya kanyAH kamalalOcanAH| tIrE nyasya dukUlAni vijahruH siJcatIrmithaH||8|| |
vIkSya vrajantaM girizaM saha dEvyA vRSasthitam| sahasOttIrya vAsAMsi paryadhurvrIDitAH striyaH||9|| |
zarmiSThAjAnatI vAsO guruputryAH samavyayat| svIyaM matvA prakupitA dEvayAnIdamabravIt||10|| |
ahO nirIkSyatAmasyA dAsyAH karma hyasAmpratam| asmaddhAryaM dhRtavatI zunIva haviradhvarE||11|| |
yairidaM tapasA sRSTaM mukhaM puMsaH parasya yE| dhAryatE yairiha jyOtiH zivaH panthAH pradarzitaH||12|| |
yAnvandantyupatiSThantE lOkanAthAH surEzvarAH| bhagavAnapi vizvAtmA pAvanaH zrInikEtanaH||13|| |
vayaM tatrApi bhRgavaH ziSyO'syA naH pitAsuraH| asmaddhAryaM dhRtavatI zUdrO vEdamivAsatI||14|| |
EvaM kSipantIM zarmiSThA guruputrImabhASata| ruSA zvasantyuraGgIva dharSitA daSTadacchadA||15|| |
AtmavRttamavijJAya katthasE bahu bhikSuki| kiM na pratIkSasE'smAkaM gRhAnbalibhujO yathA||16|| |
EvaMvidhaiH suparuSaiH kSiptvAcAryasutAM satIm| zarmiSThA prAkSipatkUpE vAsazcAdAya manyunA||17|| |
tasyAM gatAyAM svagRhaM yayAtirmRgayAM caran| prAptO yadRcchayA kUpE jalArthI tAM dadarza ha||18|| |
dattvA svamuttaraM vAsastasyai rAjA vivAsasE| gRhItvA pANinA pANimujjahAra dayAparaH||19|| |
taM vIramAhauzanasI prEmanirbharayA girA| rAjaMstvayA gRhItO mE pANiH parapuraJjaya||20|| |
hastagrAhO'parO mA bhUdgRhItAyAstvayA hi mE ESa IzakRtO vIra sambandhO nau na pauruSaH yadidaM kUpamagnAyA bhavatO darzanaM mama||21|| |
na brAhmaNO mE bhavitA hastagrAhO mahAbhuja| kacasya bArhaspatyasya zApAdyamazapaM purA||22|| |
yayAtiranabhiprEtaM daivOpahRtamAtmanaH| manastu tadgataM buddhvA pratijagrAha tadvacaH||23|| |
gatE rAjani sA dhIrE tatra sma rudatI pituH| nyavEdayattataH sarvamuktaM zarmiSThayA kRtam||24|| |
durmanA bhagavAnkAvyaH paurOhityaM vigarhayan| stuvanvRttiM ca kApOtIM duhitrA sa yayau purAt||25|| |
vRSaparvA tamAjJAya pratyanIkavivakSitam| guruM prasAdayanmUrdhnA pAdayOH patitaH pathi||26|| |
kSaNArdhamanyurbhagavAnziSyaM vyAcaSTa bhArgavaH| kAmO'syAH kriyatAM rAjannainAM tyaktumihOtsahE||27|| |
tathEtyavasthitE prAha dEvayAnI manOgatam| pitrA dattA yatO yAsyE sAnugA yAtu mAmanu||28|| |
pitrA dattA dEvayAnyai zarmiSThA sAnugA tadA svAnAM tatsaGkaTaM vIkSya tadarthasya ca gauravam dEvayAnIM paryacaratstrIsahasrENa dAsavat||29|| |
nAhuSAya sutAM dattvA saha zarmiSThayOzanA| tamAha rAjancharmiSThAmAdhAstalpE na karhicit||30|| |
vilOkyauzanasIM rAjaJcharmiSThA suprajAM kvacit| tamEva vavrE rahasi sakhyAH patimRtau satI||31|| |
rAjaputryArthitO'patyE dharmaM cAvEkSya dharmavit| smaranchukravacaH kAlE diSTamEvAbhyapadyata||32|| |
yaduM ca turvasuM caiva dEvayAnI vyajAyata| druhyuM cAnuM ca pUruM ca zarmiSThA vArSaparvaNI||33|| |
garbhasambhavamAsuryA bharturvijJAya mAninI| dEvayAnI piturgEhaM yayau krOdhavimUrchitA||34|| |
priyAmanugataH kAmI vacObhirupamantrayan| na prasAdayituM zEkE pAdasaMvAhanAdibhiH||35|| |
zukrastamAha kupitaH strIkAmAnRtapUruSa| tvAM jarA vizatAM manda virUpakaraNI nRNAm||36|| |
zrIyayAtiruvAca
atRptO'smyadya kAmAnAM brahmanduhitari sma tE| vyatyasyatAM yathAkAmaM vayasA yO'bhidhAsyati||37|| |
iti labdhavyavasthAnaH putraM jyESThamavOcata| yadO tAta pratIcchEmAM jarAM dEhi nijaM vayaH||38|| |
mAtAmahakRtAM vatsa na tRptO viSayESvaham| vayasA bhavadIyEna raMsyE katipayAH samAH||39|| |
zrIyaduruvAca
nOtsahE jarasA sthAtumantarA prAptayA tava| aviditvA sukhaM grAmyaM vaitRSNyaM naiti pUruSaH||40|| |
turvasuzcOditaH pitrA druhyuzcAnuzca bhArata| pratyAcakhyuradharmajJA hyanityE nityabuddhayaH||41|| |
apRcchattanayaM pUruM vayasOnaM guNAdhikam| na tvamagrajavadvatsa mAM pratyAkhyAtumarhasi||42|| |
zrIpUruruvAca
kO nu lOkE manuSyEndra piturAtmakRtaH pumAn| pratikartuM kSamO yasya prasAdAdvindatE param||43|| |
uttamazcintitaM kuryAtprOktakArI tu madhyamaH| adhamO'zraddhayA kuryAdakartOccaritaM pituH||44|| |
iti pramuditaH pUruH pratyagRhNAjjarAM pituH| sO'pi tadvayasA kAmAnyathAvajjujuSE nRpa||45|| |
saptadvIpapatiH saMyakpitRvatpAlayanprajAH| yathOpajOSaM viSayAJjujuSE'vyAhatEndriyaH||46|| |
dEvayAnyapyanudinaM manOvAgdEhavastubhiH| prEyasaH paramAM prItimuvAha prEyasI rahaH||47|| |
ayajadyajJapuruSaM kratubhirbhUridakSiNaiH| sarvadEvamayaM dEvaM sarvavEdamayaM harim||48|| |
yasminnidaM viracitaM vyOmnIva jaladAvaliH| nAnEva bhAti nAbhAti svapnamAyAmanOrathaH||49|| |
tamEva hRdi vinyasya vAsudEvaM guhAzayam| nArAyaNamaNIyAMsaM nirAzIrayajatprabhum||50|| |
EvaM varSasahasrANi manaHSaSThairmanaHsukham vidadhAnO'pi nAtRpyatsArvabhaumaH kadindriyaiH||51|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM navamaskandhE aSTAdazO'dhyAyaH||