From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 04
maitrEya uvAca
ta EvamutsannabhayA urukramE kRtAvanAmAH prayayustriviSTapam| sahasrazIrSApi tatO garutmatA madhOrvanaM bhRtyadidRkSayA gataH||1|| |
sa vai dhiyA yOgavipAkatIvrayA hRtpadmakOzE sphuritaM taDitprabham| tirOhitaM sahasaivOpalakSya bahiHsthitaM tadavasthaM dadarza||2|| |
taddarzanEnAgatasAdhvasaH kSitAvavandatAGgaM vinamayya daNDavat| dRgbhyAM prapazyanprapibannivArbhakazcumbannivAsyEna bhujairivAzliSan||3|| |
sa taM vivakSantamatadvidaM harirjJAtvAsya sarvasya ca hRdyavasthitaH| kRtAJjaliM brahmamayEna kambunA pasparza bAlaM kRpayA kapOlE||4|| |
sa vai tadaiva pratipAditAM giraM daivIM parijJAtaparAtmanirNayaH| taM bhaktibhAvO'bhyagRNAdasatvaraM parizrutOruzravasaM dhruvakSitiH||5|| |
dhruva uvAca
yO'ntaH pravizya mama vAcamimAM prasuptAM saJjIvayatyakhilazaktidharaH svadhAmnA| anyAMzca hastacaraNazravaNatvagAdIn prANAnnamO bhagavatE puruSAya tubhyam||6|| |
EkastvamEva bhagavannidamAtmazaktyA mAyAkhyayOruguNayA mahadAdyazESam| sRSTvAnuvizya puruSastadasadguNESu nAnEva dAruSu vibhAvasuvadvibhAsi||7|| |
tvaddattayA vayunayEdamacaSTa vizvaM suptaprabuddha iva nAtha bhavatprapannaH| tasyApavargyazaraNaM tava pAdamUlaM vismaryatE kRtavidA kathamArtabandhO||8|| |
nUnaM vimuSTamatayastava mAyayA tE yE tvAM bhavApyayavimOkSaNamanyahEtOH| arcanti kalpakataruM kuNapOpabhOgyam icchanti yatsparzajaM nirayE'pi nRRNAm||9|| |
yA nirvRtistanubhRtAM tava pAdapadma dhyAnAdbhavajjanakathAzravaNEna vA syAt| sA brahmaNi svamahimanyapi nAtha mA bhUt kiM tvantakAsilulitAtpatatAM vimAnAt||10|| |
bhaktiM muhuH pravahatAM tvayi mE prasaGgO bhUyAdananta mahatAmamalAzayAnAm| yEnAJjasOlbaNamuruvyasanaM bhavAbdhiM nESyE bhavadguNakathAmRtapAnamattaH||11|| |
tE na smarantyatitarAM priyamIza martyaM yE cAnvadaH sutasuhRdgRhavittadArAH| yE tvabjanAbha bhavadIyapadAravinda saugandhyalubdhahRdayESu kRtaprasaGgAH||12|| |
tiryaGnagadvijasarIsRpadEvadaitya martyAdibhiH paricitaM sadasadvizESam| rUpaM sthaviSThamaja tE mahadAdyanEkaM nAtaH paraM parama vEdmi na yatra vAdaH||13|| |
kalpAnta EtadakhilaM jaTharENa gRhNan zEtE pumAnsvadRganantasakhastadaGkE| yannAbhisindhuruhakAJcanalOkapadma garbhE dyumAnbhagavatE praNatO'smi tasmai||14|| |
tvaM nityamuktaparizuddhavibuddha AtmA kUTastha AdipuruSO bhagavAMstryadhIzaH| yadbuddhyavasthitimakhaNDitayA svadRSTyA draSTA sthitAvadhimakhO vyatirikta AssE||15|| |
yasminviruddhagatayO hyanizaM patanti vidyAdayO vividhazaktaya AnupUrvyAt| tadbrahma vizvabhavamEkamanantamAdyam AnandamAtramavikAramahaM prapadyE||16|| |
satyAziSO hi bhagavaMstava pAdapadmam AzIstathAnubhajataH puruSArthamUrtEH| apyEvamarya bhagavAnparipAti dInAn vAzrEva vatsakamanugrahakAtarO'smAn||17|| |
maitrEya uvAca
athAbhiSTuta EvaM vai satsaGkalpEna dhImatA| bhRtyAnuraktO bhagavAnpratinandyEdamabravIt||18|| |
zrIbhagavAnuvAca
vEdAhaM tE vyavasitaM hRdi rAjanyabAlaka| tatprayacchAmi bhadraM tE durApamapi suvrata||19|| |
nAnyairadhiSThitaM bhadra yadbhrAjiSNu dhruvakSiti| yatra graharkSatArANAM jyOtiSAM cakramAhitam||20|| |
mEDhyAM gOcakravatsthAsnu parastAtkalpavAsinAm dharmO'gniH kazyapaH zukrO munayO yE vanaukasaH caranti dakSiNIkRtya bhramantO yatsatArakAH||21|| |
prasthitE tu vanaM pitrA dattvA gAM dharmasaMzrayaH| SaTtriMzadvarSasAhasraM rakSitAvyAhatEndriyaH||22|| |
tvadbhrAtaryuttamE naSTE mRgayAyAM tu tanmanAH| anvESantI vanaM mAtA dAvAgniM sA pravEkSyati||23|| |
iSTvA mAM yajJahRdayaM yajJaiH puSkaladakSiNaiH| bhuktvA cEhAziSaH satyA antE mAM saMsmariSyasi||24|| |
tatO gantAsi matsthAnaM sarvalOkanamaskRtam| upariSTAdRSibhyastvaM yatO nAvartatE gataH||25|| |
maitrEya uvAca
ityarcitaH sa bhagavAnatidizyAtmanaH padam| bAlasya pazyatO dhAma svamagAdgaruDadhvajaH||26|| |
sO'pi saGkalpajaM viSNOH pAdasEvOpasAditam| prApya saGkalpanirvANaM nAtiprItO'bhyagAtpuram||27|| |
vidura uvAca
sudurlabhaM yatparamaM padaM harErmAyAvinastaccaraNArcanArjitam| labdhvApyasiddhArthamivaikajanmanA kathaM svamAtmAnamamanyatArthavit||28|| |
maitrEya uvAca
mAtuH sapatnyA vAgbANairhRdi viddhastu tAnsmaran| naicchanmuktipatErmuktiM tasmAttApamupEyivAn||29|| |
dhruva uvAca
samAdhinA naikabhavEna yatpadaM viduH sanandAdaya UrdhvarEtasaH| mAsairahaM SaDbhiramuSya pAdayOzchAyAmupEtyApagataH pRthaGmatiH||30|| |
ahO bata mamAnAtmyaM mandabhAgyasya pazyata| bhavacchidaH pAdamUlaM gatvA yAcE yadantavat||31|| |
matirvidUSitA dEvaiH patadbhirasahiSNubhiH| yO nAradavacastathyaM nAgrAhiSamasattamaH||32|| |
daivIM mAyAmupAzritya prasupta iva bhinnadRk| tapyE dvitIyE'pyasati bhrAtRbhrAtRvyahRdrujA||33|| |
mayaitatprArthitaM vyarthaM cikitsEva gatAyuSi prasAdya jagadAtmAnaM tapasA duSprasAdanam bhavacchidamayAcE'haM bhavaM bhAgyavivarjitaH||34|| |
svArAjyaM yacchatO mauDhyAnmAnO mE bhikSitO bata| IzvarAtkSINapuNyEna phalIkArAnivAdhanaH||35|| |
maitrEya uvAca
na vai mukundasya padAravindayO rajOjuSastAta bhavAdRzA janAH| vAJchanti taddAsyamRtE'rthamAtmanO yadRcchayA labdhamanaHsamRddhayaH||36|| |
AkarNyAtmajamAyAntaM samparEtya yathAgatam| rAjA na zraddadhE bhadramabhadrasya kutO mama||37|| |
zraddhAya vAkyaM dEvarSErharSavEgEna dharSitaH| vArtAharturatiprItO hAraM prAdAnmahAdhanam||38|| |
sadazvaM rathamAruhya kArtasvarapariSkRtam| brAhmaNaiH kulavRddhaizca paryastO'mAtyabandhubhiH||39|| |
zaGkhadundubhinAdEna brahmaghOSENa vENubhiH| nizcakrAma purAttUrNamAtmajAbhIkSaNOtsukaH||40|| |
sunItiH surucizcAsya mahiSyau rukmabhUSitE| Aruhya zibikAM sArdhamuttamEnAbhijagmatuH||41|| |
taM dRSTvOpavanAbhyAza AyAntaM tarasA rathAt| avaruhya nRpastUrNamAsAdya prEmavihvalaH||42|| |
parirEbhE'GgajaM dOrbhyAM dIrghOtkaNThamanAH zvasan| viSvaksEnAGghrisaMsparza hatAzESAghabandhanam||43|| |
athAjighranmuhurmUrdhni zItairnayanavAribhiH| snApayAmAsa tanayaM jAtOddAmamanOrathaH||44|| |
abhivandya pituH pAdAvAzIrbhizcAbhimantritaH| nanAma mAtarau zIrSNA satkRtaH sajjanAgraNIH||45|| |
surucistaM samutthApya pAdAvanatamarbhakam| pariSvajyAha jIvEti bASpagadgadayA girA||46|| |
yasya prasannO bhagavAnguNairmaitryAdibhirhariH| tasmai namanti bhUtAni nimnamApa iva svayam||47|| |
uttamazca dhruvazcObhAvanyOnyaM prEmavihvalau| aGgasaGgAdutpulakAvasraughaM muhurUhatuH||48|| |
sunItirasya jananI prANEbhyO'pi priyaM sutam| upaguhya jahAvAdhiM tadaGgasparzanirvRtA||49|| |
payaH stanAbhyAM susrAva nEtrajaiH salilaiH zivaiH| tadAbhiSicyamAnAbhyAM vIra vIrasuvO muhuH||50|| |
tAM zazaMsurjanA rAjJIM diSTyA tE putra ArtihA| pratilabdhazciraM naSTO rakSitA maNDalaM bhuvaH||51|| |
abhyarcitastvayA nUnaM bhagavAnpraNatArtihA| yadanudhyAyinO dhIrA mRtyuM jigyuH sudurjayam||52|| |
lAlyamAnaM janairEvaM dhruvaM sabhrAtaraM nRpaH| ArOpya kariNIM hRSTaH stUyamAnO'vizatpuram||53|| |
tatra tatrOpasaGklRptairlasanmakaratOraNaiH| savRndaiH kadalIstambhaiH pUgapOtaizca tadvidhaiH||54|| |
cUtapallavavAsaHsraG muktAdAmavilambibhiH| upaskRtaM pratidvAramapAM kumbhaiH sadIpakaiH||55|| |
prAkArairgOpurAgAraiH zAtakumbhaparicchadaiH| sarvatO'laGkRtaM zrImad vimAnazikharadyubhiH||56|| |
mRSTacatvararathyATTa mArgaM candanacarcitam| lAjAkSataiH puSpaphalaistaNDulairbalibhiryutam||57|| |
dhruvAya pathi dRSTAya tatra tatra purastriyaH| siddhArthAkSatadadhyambu dUrvApuSpaphalAni ca||58|| |
upajahruH prayuJjAnA vAtsalyAdAziSaH satIH| zRNvaMstadvalgugItAni prAvizadbhavanaM pituH||59|| |
mahAmaNivrAtamayE sa tasminbhavanOttamE| lAlitO nitarAM pitrA nyavasaddivi dEvavat||60|| |
payaHphEnanibhAH zayyA dAntA rukmaparicchadAH| AsanAni mahArhANi yatra raukmA upaskarAH||61|| |
yatra sphaTikakuDyESu mahAmArakatESu ca| maNipradIpA AbhAnti lalanAratnasaMyutAH||62|| |
udyAnAni ca ramyANi vicitrairamaradrumaiH| kUjadvihaGgamithunairgAyanmattamadhuvrataiH||63|| |
vApyO vaidUryasOpAnAH padmOtpalakumudvatIH| haMsakAraNDavakulairjuSTAzcakrAhvasArasaiH||64|| |
uttAnapAdO rAjarSiH prabhAvaM tanayasya tam| zrutvA dRSTvAdbhutatamaM prapEdE vismayaM param||65|| |
vIkSyODhavayasaM taM ca prakRtInAM ca sammatam| anuraktaprajaM rAjA dhruvaM cakrE bhuvaH patim||66|| |
AtmAnaM ca pravayasamAkalayya vizAmpatiH vanaM viraktaH prAtiSThadvimRzannAtmanO gatim||67|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM caturthaskandhE navamO'dhyAyaH||