From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 04
caturdazO'dhyAyaH
maitrEya uvAca
bhRgvAdayastE munayO lOkAnAM kSEmadarzinaH| gOptaryasati vai nRRNAM pazyantaH pazusAmyatAm||1|| |
vIramAtaramAhUya sunIthAM brahmavAdinaH| prakRtyasammataM vEnamabhyaSiJcanpatiM bhuvaH||2|| |
zrutvA nRpAsanagataM vEnamatyugrazAsanam| nililyurdasyavaH sadyaH sarpatrastA ivAkhavaH||3|| |
sa ArUDhanRpasthAna unnaddhO'STavibhUtibhiH| avamEnE mahAbhAgAnstabdhaH sambhAvitaH svataH||4|| |
EvaM madAndha utsiktO niraGkuza iva dvipaH| paryaTanrathamAsthAya kampayanniva rOdasI||5|| |
na yaSTavyaM na dAtavyaM na hOtavyaM dvijAH kvacit| iti nyavArayaddharmaM bhErIghOSENa sarvazaH||6|| |
vEnasyAvEkSya munayO durvRttasya vicESTitam| vimRzya lOkavyasanaM kRpayOcuH sma satriNaH||7|| |
ahO ubhayataH prAptaM lOkasya vyasanaM mahat| dAruNyubhayatO dIptE iva taskarapAlayOH||8|| |
arAjakabhayAdESa kRtO rAjAtadarhaNaH| tatO'pyAsIdbhayaM tvadya kathaM syAtsvasti dEhinAm||9|| |
ahEriva payaHpOSaH pOSakasyApyanarthabhRt| vEnaH prakRtyaiva khalaH sunIthAgarbhasambhavaH||10|| |
nirUpitaH prajApAlaH sa jighAMsati vai prajAH| tathApi sAntvayEmAmuM nAsmAMstatpAtakaM spRzEt||11|| |
tadvidvadbhirasadvRttO vEnO'smAbhiH kRtO nRpaH| sAntvitO yadi nO vAcaM na grahISyatyadharmakRt||12|| |
lOkadhikkArasandagdhaM dahiSyAmaH svatEjasA EvamadhyavasAyainaM munayO gUDhamanyavaH upavrajyAbruvanvEnaM sAntvayitvA ca sAmabhiH||13|| |
munaya UcuH
nRpavarya nibOdhaitadyattE vijJApayAma bhOH| AyuHzrIbalakIrtInAM tava tAta vivardhanam||14|| |
dharma AcaritaH puMsAM vAGmanaHkAyabuddhibhiH| lOkAnvizOkAnvitaratyathAnantyamasaGginAm||15|| |
sa tE mA vinazEdvIra prajAnAM kSEmalakSaNaH| yasminvinaSTE nRpatiraizvaryAdavarOhati||16|| |
rAjannasAdhvamAtyEbhyazcOrAdibhyaH prajA nRpaH| rakSanyathA baliM gRhNanniha prEtya ca mOdatE||17|| |
yasya rASTrE purE caiva bhagavAnyajJapUruSaH| ijyatE svEna dharmENa janairvarNAzramAnvitaiH||18|| |
tasya rAjJO mahAbhAga bhagavAnbhUtabhAvanaH| parituSyati vizvAtmA tiSThatO nijazAsanE||19|| |
tasmiMstuSTE kimaprApyaM jagatAmIzvarEzvarE| lOkAH sapAlA hyEtasmai haranti balimAdRtAH||20|| |
taM sarvalOkAmarayajJasaGgrahaM trayImayaM dravyamayaM tapOmayam| yajJairvicitrairyajatO bhavAya tE rAjansvadEzAnanurOddhumarhasi||21|| |
yajJEna yuSmadviSayE dvijAtibhirvitAyamAnEna surAH kalA harEH| sviSTAH sutuSTAH pradizanti vAJchitaM taddhElanaM nArhasi vIra cESTitum||22|| |
vEna uvAca
bAlizA bata yUyaM vA adharmE dharmamAninaH| yE vRttidaM patiM hitvA jAraM patimupAsatE||23|| |
avajAnantyamI mUDhA nRparUpiNamIzvaram| nAnuvindanti tE bhadramiha lOkE paratra ca||24|| |
kO yajJapuruSO nAma yatra vO bhaktirIdRzI| bhartRsnEhavidUrANAM yathA jArE kuyOSitAm||25|| |
viSNurviriJcO giriza indrO vAyuryamO raviH| parjanyO dhanadaH sOmaH kSitiragnirapAmpatiH||26|| |
EtE cAnyE ca vibudhAH prabhavO varazApayOH| dEhE bhavanti nRpatEH sarvadEvamayO nRpaH||27|| |
tasmAnmAM karmabhirviprA yajadhvaM gatamatsarAH| baliM ca mahyaM harata mattO'nyaH kO'grabhukpumAn||28|| |
maitrEya uvAca
itthaM viparyayamatiH pApIyAnutpathaM gataH| anunIyamAnastadyAcJAM na cakrE bhraSTamaGgalaH||29|| |
iti tE'satkRtAstEna dvijAH paNDitamAninA| bhagnAyAM bhavyayAcJAyAM tasmai vidura cukrudhuH||30|| |
hanyatAM hanyatAmESa pApaH prakRtidAruNaH| jIvanjagadasAvAzu kurutE bhasmasAddhruvam||31|| |
nAyamarhatyasadvRttO naradEvavarAsanam| yO'dhiyajJapatiM viSNuM vinindatyanapatrapaH||32|| |
kO vainaM paricakSIta vEnamEkamRtE'zubham| prApta IdRzamaizvaryaM yadanugrahabhAjanaH||33|| |
itthaM vyavasitA hantumRSayO rUDhamanyavaH| nijaghnurhuGkRtairvEnaM hatamacyutanindayA||34|| |
RSibhiH svAzramapadaM gatE putrakalEvaram| sunIthA pAlayAmAsa vidyAyOgEna zOcatI||35|| |
EkadA munayastE tu sarasvatsalilAplutAH| hutvAgnInsatkathAzcakrurupaviSTAH sarittaTE||36|| |
vIkSyOtthitAMstadOtpAtAnAhurlOkabhayaGkarAn| apyabhadramanAthAyA dasyubhyO na bhavEdbhuvaH||37|| |
EvaM mRzanta RSayO dhAvatAM sarvatOdizam| pAMsuH samutthitO bhUrizcOrANAmabhilumpatAm||38|| |
tadupadravamAjJAya lOkasya vasu lumpatAm| bhartaryuparatE tasminnanyOnyaM ca jighAMsatAm||39|| |
cOraprAyaM janapadaM hInasattvamarAjakam| lOkAnnAvArayaJchaktA api taddOSadarzinaH||40|| |
brAhmaNaH samadRkSAntO dInAnAM samupEkSakaH| sravatE brahma tasyApi bhinnabhANDAtpayO yathA||41|| |
nAGgasya vaMzO rAjarSErESa saMsthAtumarhati| amOghavIryA hi nRpA vaMzE'sminkEzavAzrayAH||42|| |
vinizcityaivamRSayO vipannasya mahIpatEH| mamanthurUruM tarasA tatrAsIdbAhukO naraH||43|| |
kAkakRSNO'tihrasvAGgO hrasvabAhurmahAhanuH| hrasvapAnnimnanAsAgrO raktAkSastAmramUrdhajaH||44|| |
taM tu tE'vanataM dInaM kiM karOmIti vAdinam| niSIdEtyabruvaMstAta sa niSAdastatO'bhavat||45|| |
tasya vaMzyAstu naiSAdA girikAnanagOcarAH yEnAharajjAyamAnO vEnakalmaSamulbaNam||46|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM caturthaskandhE caturdazO'dhyAyaH||