From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 03
trayOdazO'dhyAyaH
zrIzuka uvAca
nizamya vAcaM vadatO munEH puNyatamAM nRpa| bhUyaH papraccha kauravyO vAsudEvakathAdRtaH||1|| |
vidura uvAca
sa vai svAyambhuvaH samrATpriyaH putraH svayambhuvaH| pratilabhya priyAM patnIM kiM cakAra tatO munE||2|| |
caritaM tasya rAjarSErAdirAjasya sattama| brUhi mE zraddadhAnAya viSvaksEnAzrayO hyasau||3|| |
zrutasya puMsAM sucirazramasya nanvaJjasA sUribhirIDitO'rthaH| tattadguNAnuzravaNaM mukunda pAdAravindaM hRdayESu yESAm||4|| |
zrIzuka uvAca
iti bruvANaM viduraM vinItaM sahasrazIrSNazcaraNOpadhAnam| prahRSTarOmA bhagavatkathAyAM praNIyamAnO munirabhyacaSTa||5|| |
maitrEya uvAca
yadA svabhAryayA sArdhaM jAtaH svAyambhuvO manuH| prAJjaliH praNatazcEdaM vEdagarbhamabhASata||6|| |
tvamEkaH sarvabhUtAnAM janmakRdvRttidaH pitA| tathApi naH prajAnAM tE zuzrUSA kEna vA bhavEt||7|| |
tadvidhEhi namastubhyaM karmasvIDyAtmazaktiSu| yatkRtvEha yazO viSvagamutra ca bhavEdgatiH||8|| |
brahmOvAca
prItastubhyamahaM tAta svasti stAdvAM kSitIzvara| yannirvyalIkEna hRdA zAdhi mEtyAtmanArpitam||9|| |
EtAvatyAtmajairvIra kAryA hyapacitirgurau| zaktyApramattairgRhyEta sAdaraM gatamatsaraiH||10|| |
sa tvamasyAmapatyAni sadRzAnyAtmanO guNaiH| utpAdya zAsa dharmENa gAM yajJaiH puruSaM yaja||11|| |
paraM zuzrUSaNaM mahyaM syAtprajArakSayA nRpa| bhagavAMstE prajAbharturhRSIkEzO'nutuSyati||12|| |
yESAM na tuSTO bhagavAnyajJaliGgO janArdanaH| tESAM zramO hyapArthAya yadAtmA nAdRtaH svayam||13|| |
manuruvAca
AdEzE'haM bhagavatO vartEyAmIvasUdana| sthAnaM tvihAnujAnIhi prajAnAM mama ca prabhO||14|| |
yadOkaH sarvabhUtAnAM mahI magnA mahAmbhasi| asyA uddharaNE yatnO dEva dEvyA vidhIyatAm||15|| |
maitrEya uvAca
paramESThI tvapAM madhyE tathA sannAmavEkSya gAm| kathamEnAM samunnESya iti dadhyau dhiyA ciram||16|| |
sRjatO mE kSitirvArbhiH plAvyamAnA rasAM gatA athAtra kimanuSThEyamasmAbhiH sargayOjitaiH yasyAhaM hRdayAdAsaM sa IzO vidadhAtu mE||17|| |
ityabhidhyAyatO nAsA vivarAtsahasAnagha| varAhatOkO niragAdaGguSThaparimANakaH||18|| |
tasyAbhipazyataH khasthaH kSaNEna kila bhArata| gajamAtraH pravavRdhE tadadbhutamabhUnmahat||19|| |
marIcipramukhairvipraiH kumArairmanunA saha| dRSTvA tatsaukaraM rUpaM tarkayAmAsa citradhA||20|| |
kimEtatsUkaravyAjaM sattvaM divyamavasthitam| ahO batAzcaryamidaM nAsAyA mE viniHsRtam||21|| |
dRSTO'GguSThazirOmAtraH kSaNAdgaNDazilAsamaH| api svidbhagavAnESa yajJO mE khEdayanmanaH||22|| |
iti mImAMsatastasya brahmaNaH saha sUnubhiH| bhagavAnyajJapuruSO jagarjAgEndrasannibhaH||23|| |
brahmANaM harSayAmAsa haristAMzca dvijOttamAn| svagarjitEna kakubhaH pratisvanayatA vibhuH||24|| |
nizamya tE ghargharitaM svakhEda kSayiSNu mAyAmayasUkarasya| janastapaHsatyanivAsinastE tribhiH pavitrairmunayO'gRNansma||25|| |
tESAM satAM vEdavitAnamUrtirbrahmAvadhAryAtmaguNAnuvAdam| vinadya bhUyO vibudhOdayAya gajEndralIlO jalamAvivEza||26|| |
utkSiptavAlaH khacaraH kaThOraH saTA vidhunvankhararOmazatvak| khurAhatAbhraH sitadaMSTra IkSA jyOtirbabhAsE bhagavAnmahIdhraH||27|| |
ghrANEna pRthvyAH padavIM vijighrankrODApadEzaH svayamadhvarAGgaH| karAladaMSTrO'pyakarAladRgbhyAmudvIkSya viprAngRNatO'vizatkam||28|| |
sa vajrakUTAGganipAtavEga vizIrNakukSiH stanayannudanvAn| utsRSTadIrghOrmibhujairivArtazcukrOza yajJEzvara pAhi mEti||29|| |
khuraiH kSuraprairdarayaMstadApa utpArapAraM triparU rasAyAm| dadarza gAM tatra suSupsuragrE yAM jIvadhAnIM svayamabhyadhatta||30|| |
pAtAlamUlEzvarabhOgasaMhatau vinyasya pAdau pRthivIM ca bibhrataH| yasyOpamAnO na babhUva sO'cyutO mamAstu mAGgalyavivRddhayE hariH||31|| |
svadaMSTrayOddhRtya mahIM nimagnAM sa utthitaH saMrurucE rasAyAH| tatrApi daityaM gadayApatantaM sunAbhasandIpitatIvramanyuH||32|| |
jaghAna rundhAnamasahyavikramaM sa lIlayEbhaM mRgarADivAmbhasi| tadraktapaGkAGkitagaNDatuNDO yathA gajEndrO jagatIM vibhindan||33|| |
tamAlanIlaM sitadantakOTyA kSmAmutkSipantaM gajalIlayAGga| prajJAya baddhAJjalayO'nuvAkairviriJcimukhyA upatasthurIzam||34|| |
RSaya UcuH
jitaM jitaM tE'jita yajJabhAvana trayIM tanuM svAM paridhunvatE namaH| yadrOmagartESu nililyuraddhayastasmai namaH kAraNasUkarAya tE||35|| |
rUpaM tavaitannanu duSkRtAtmanAM durdarzanaM dEva yadadhvarAtmakam| chandAMsi yasya tvaci barhirOmasvAjyaM dRzi tvaGghriSu cAturhOtram||36|| |
sraktuNDa AsItsruva Iza nAsayOriDOdarE camasAH karNarandhrE| prAzitramAsyE grasanE grahAstu tE yaccarvaNaM tE bhagavannagnihOtram||37|| |
dIkSAnujanmOpasadaH zirOdharaM tvaM prAyaNIyOdayanIyadaMSTraH| jihvA pravargyastava zIrSakaM kratOH satyAvasathyaM citayO'savO hi tE||38|| |
sOmastu rEtaH savanAnyavasthitiH saMsthAvibhEdAstava dEva dhAtavaH| satrANi sarvANi zarIrasandhistvaM sarvayajJakraturiSTibandhanaH||39|| |
namO namastE'khilamantradEvatA dravyAya sarvakratavE kriyAtmanE| vairAgyabhaktyAtmajayAnubhAvita jJAnAya vidyAguravE namO namaH||40|| |
daMSTrAgrakOTyA bhagavaMstvayA dhRtA virAjatE bhUdhara bhUH sabhUdharA| yathA vanAnniHsaratO datA dhRtA mataGgajEndrasya sapatrapadminI||41|| |
trayImayaM rUpamidaM ca saukaraM bhUmaNDalEnAtha datA dhRtEna tE| cakAsti zRGgODhaghanEna bhUyasA kulAcalEndrasya yathaiva vibhramaH||42|| |
saMsthApayainAM jagatAM satasthuSAM lOkAya patnImasi mAtaraM pitA| vidhEma cAsyai namasA saha tvayA yasyAM svatEjO'gnimivAraNAvadhAH||43|| |
kaH zraddadhItAnyatamastava prabhO rasAM gatAyA bhuva udvibarhaNam| na vismayO'sau tvayi vizvavismayE yO mAyayEdaM sasRjE'tivismayam||44|| |
vidhunvatA vEdamayaM nijaM vapurjanastapaHsatyanivAsinO vayam| saTAzikhOddhUtazivAmbubindubhirvimRjyamAnA bhRzamIza pAvitAH||45|| |
sa vai bata bhraSTamatistavaiSatE yaH karmaNAM pAramapArakarmaNaH| yadyOgamAyAguNayOgamOhitaM vizvaM samastaM bhagavanvidhEhi zam||46|| |
maitrEya uvAca
ityupasthIyamAnO'sau munibhirbrahmavAdibhiH| salilE svakhurAkrAnta upAdhattAvitAvanim||47|| |
sa itthaM bhagavAnurvIM viSvaksEnaH prajApatiH| rasAyA lIlayOnnItAmapsu nyasya yayau hariH||48|| |
ya EvamEtAM harimEdhasO harEH kathAM subhadrAM kathanIyamAyinaH| zRNvIta bhaktyA zravayEta vOzatIM janArdanO'syAzu hRdi prasIdati||49|| |
tasminprasannE sakalAziSAM prabhau kiM durlabhaM tAbhiralaM lavAtmabhiH| ananyadRSTyA bhajatAM guhAzayaH svayaM vidhattE svagatiM paraH parAm||50|| |
kO nAma lOkE puruSArthasAravitpurAkathAnAM bhagavatkathAsudhAm ApIya karNAJjalibhirbhavApahAmahO virajyEta vinA narEtaram||51|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM tRtIyaskandhE trayOdazO'dhyAyaH||