From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 12
SaSThO'dhyAyaH
sUta uvAca
Etannizamya muninAbhihitaM parIkSid vyAsAtmajEna nikhilAtmadRzA samEna| tatpAdamUlamupasRtya natEna mUrdhnA baddhAJjalistamidamAha sa viSNurAtaH||1|| |
rAjOvAca
siddhO'smyanugRhItO'smi bhavatA karuNAtmanA| zrAvitO yacca mE sAkSAdanAdinidhanO hariH||2|| |
nAtyadbhutamahaM manyE mahatAmacyutAtmanAm| ajJESu tApataptESu bhUtESu yadanugrahaH||3|| |
purANasaMhitAmEtAmazrauSma bhavatO vayam| yasyAM khalUttamaHzlOkO bhagavAnanavarNyatE||4|| |
bhagavaMstakSakAdibhyO mRtyubhyO na bibhEmyaham| praviSTO brahma nirvANamabhayaM darzitaM tvayA||5|| |
anujAnIhi mAM brahmanvAcaM yacchAmyadhOkSajE| muktakAmAzayaM cEtaH pravEzya visRjAmyasUn||6|| |
ajJAnaM ca nirastaM mE jJAnavijJAnaniSThayA| bhavatA darzitaM kSEmaM paraM bhagavataH padam||7|| |
sUta uvAca
ityuktastamanujJApya bhagavAnbAdarAyaNiH| jagAma bhikSubhiH sAkaM naradEvEna pUjitaH||8|| |
parIkSidapi rAjarSirAtmanyAtmAnamAtmanA| samAdhAya paraM dadhyAvaspandAsuryathA taruH||9|| |
prAkkUlE barhiSyAsInO gaGgAkUla udaGmukhaH| brahmabhUtO mahAyOgI niHsaGgazchinnasaMzayaH||10|| |
takSakaH prahitO viprAH kruddhEna dvijasUnunA| hantukAmO nRpaM gacchandadarza pathi kazyapam||11|| |
taM tarpayitvA draviNairnivartya viSahAriNam| dvijarUpapraticchannaH kAmarUpO'dazannRpam||12|| |
brahmabhUtasya rAjarSErdEhO'higaralAgninA| babhUva bhasmasAtsadyaH pazyatAM sarvadEhinAm||13|| |
hAhAkArO mahAnAsIdbhuvi khE dikSu sarvataH| vismitA hyabhavansarvE dEvAsuranarAdayaH||14|| |
dEvadundubhayO nEdurgandharvApsarasO jaguH| vavRSuH puSpavarSANi vibudhAH sAdhuvAdinaH||15|| |
janmEjayaH svapitaraM zrutvA takSakabhakSitam| yathAjuhAva sankruddhO nAgAnsatrE saha dvijaiH||16|| |
sarpasatrE samiddhAgnau dahyamAnAnmahOragAn| dRSTvEndraM bhayasaMvignastakSakaH zaraNaM yayau||17|| |
apazyaMstakSakaM tatra rAjA pArIkSitO dvijAn| uvAca takSakaH kasmAnna dahyEtOragAdhamaH||18|| |
taM gOpAyati rAjEndra zakraH zaraNamAgatam| tEna saMstambhitaH sarpastasmAnnAgnau patatyasau||19|| |
pArIkSita iti zrutvA prAhartvija udAradhIH| sahEndrastakSakO viprA nAgnau kimiti pAtyatE||20|| |
tacchrutvAjuhuvurviprAH sahEndraM takSakaM makhE| takSakAzu patasvEha sahEndrENa marutvatA||21|| |
iti brahmOditAkSEpaiH sthAnAdindraH pracAlitaH| babhUva sambhrAntamatiH savimAnaH satakSakaH||22|| |
taM patantaM vimAnEna sahatakSakamambarAt| vilOkyAGgirasaH prAha rAjAnaM taM bRhaspatiH||23|| |
naiSa tvayA manuSyEndra vadhamarhati sarparAT| anEna pItamamRtamatha vA ajarAmaraH||24|| |
jIvitaM maraNaM jantOrgatiH svEnaiva karmaNA| rAjaMstatO'nyO nAstyasya pradAtA sukhaduHkhayOH||25|| |
sarpacaurAgnividyudbhyaH kSuttRdvyAdhyAdibhirnRpa| paJcatvamRcchatE janturbhuGkta Arabdhakarma tat||26|| |
tasmAtsatramidaM rAjansaMsthIyEtAbhicArikam| sarpA anAgasO dagdhA janairdiSTaM hi bhujyatE||27|| |
sUta uvAca
ityuktaH sa tathEtyAha maharSErmAnayanvacaH| sarpasatrAduparataH pUjayAmAsa vAkpatim||28|| |
saiSA viSNOrmahAmAyA bAdhyayAlakSaNA yayA| muhyantyasyaivAtmabhUtA bhUtESu guNavRttibhiH||29|| |
na yatra dambhItyabhayA virAjitA mAyAtmavAdE'sakRdAtmavAdibhiH| na yadvivAdO vividhastadAzrayO manazca saGkalpavikalpavRtti yat||30|| |
na yatra sRjyaM sRjatObhayOH paraM zrEyazca jIvastribhiranvitastvaham| tadEtadutsAditabAdhyabAdhakaM niSidhya cOrmInviramEta tanmuniH||31|| |
paraM padaM vaiSNavamAmananti tadyannEti nEtItyatadutsisRkSavaH| visRjya daurAtmyamananyasauhRdA hRdOpaguhyAvasitaM samAhitaiH||32|| |
ta Etadadhigacchanti viSNOryatparamaM padam| ahaM mamEti daurjanyaM na yESAM dEhagEhajam||33|| |
ativAdAMstitikSEta nAvamanyEta kaJcana| na cEmaM dEhamAzritya vairaM kurvIta kEnacit||34|| |
namO bhagavatE tasmai kRSNAyAkuNThamEdhasE| yatpAdAmburuhadhyAnAtsaMhitAmadhyagAmimAm||35|| |
zrIzaunaka uvAca
pailAdibhirvyAsaziSyairvEdAcAryairmahAtmabhiH| vEdAzca kathitA vyastA EtatsaumyAbhidhEhi naH||36|| |
sUta uvAca
samAhitAtmanO brahmanbrahmaNaH paramESThinaH| hRdyAkAzAdabhUnnAdO vRttirOdhAdvibhAvyatE||37|| |
yadupAsanayA brahmanyOginO malamAtmanaH| dravyakriyAkArakAkhyaM dhUtvA yAntyapunarbhavam||38|| |
tatO'bhUttrivRdOMkArO yO'vyaktaprabhavaH svarAT| yattalliGgaM bhagavatO brahmaNaH paramAtmanaH||39|| |
zRNOti ya imaM sphOTaM suptazrOtrE ca zUnyadRk| yEna vAgvyajyatE yasya vyaktirAkAza AtmanaH||40|| |
svadhAmnO brAhmaNaH sAkSAdvAcakaH paramAtmanaH| sa sarvamantrOpaniSadvEdabIjaM sanAtanam||41|| |
tasya hyAsaMstrayO varNA akArAdyA bhRgUdvaha| dhAryantE yaistrayO bhAvA guNanAmArthavRttayaH||42|| |
tatO'kSarasamAmnAyamasRjadbhagavAnajaH| antasthOSmasvarasparza hrasvadIrghAdilakSaNam||43|| |
tEnAsau caturO vEdAMzcaturbhirvadanairvibhuH| savyAhRtikAnsOMkArAMzcAturhOtravivakSayA||44|| |
putrAnadhyApayattAMstu brahmarSInbrahmakOvidAn| tE tu dharmOpadESTAraH svaputrEbhyaH samAdizan||45|| |
tE paramparayA prAptAstattacchiSyairdhRtavrataiH| caturyugESvatha vyastA dvAparAdau maharSibhiH||46|| |
kSINAyuSaH kSINasattvAndurmEdhAnvIkSya kAlataH| vEdAnbrahmarSayO vyasyanhRdisthAcyutacOditAH||47|| |
asminnapyantarE brahmanbhagavAnlOkabhAvanaH| brahmEzAdyairlOkapAlairyAcitO dharmaguptayE||48|| |
parAzarAtsatyavatyAmaMzAMzakalayA vibhuH| avatIrNO mahAbhAga vEdaM cakrE caturvidham||49|| |
RgatharvayajuHsAmnAM rAzIruddhRtya vargazaH| catasraH saMhitAzcakrE mantrairmaNigaNA iva||50|| |
tAsAM sa caturaH ziSyAnupAhUya mahAmatiH| EkaikAM saMhitAM brahmannEkaikasmai dadau vibhuH||51|| |
pailAya saMhitAmAdyAM bahvRcAkhyAm uvAca ha| vaizampAyanasaMjJAya nigadAkhyaM yajurgaNam||52|| |
sAmnAM jaiminayE prAha tathA chandOgasaMhitAm| atharvAGgirasIM nAma svaziSyAya sumantavE||53|| |
pailaH svasaMhitAmUcE indrapramitayE muniH| bASkalAya ca sO'pyAha ziSyEbhyaH saMhitAM svakAm||54|| |
caturdhA vyasya bOdhyAya yAjJavalkyAya bhArgava| parAzarAyAgnimitra indrapramitirAtmavAn||55|| |
adhyApayatsaMhitAM svAM mANDUkEyamRSiM kavim| tasya ziSyO dEvamitraH saubharyAdibhya UcivAn||56|| |
zAkalyastatsutaH svAM tu paJcadhA vyasya saMhitAm| vAtsyamudgalazAlIya gOkhalyazizirESvadhAt||57|| |
jAtUkarNyazca tacchiSyaH saniruktAM svasaMhitAm| balAkapailajAbAla virajEbhyO dadau muniH||58|| |
bASkaliH pratizAkhAbhyO vAlakhilyAkhyasaMhitAm| cakrE vAlAyanirbhajyaH kAzArazcaiva tAM dadhuH||59|| |
bahvRcAH saMhitA hyEtA EbhirbrahmarSibhirdhRtAH| zrutvaitacchandasAM vyAsaM sarvapApaiH pramucyatE||60|| |
vaizampAyanaziSyA vai carakAdhvaryavO'bhavan| yaccErurbrahmahatyAMhaH kSapaNaM svagurOrvratam||61|| |
yAjJavalkyazca tacchiSya AhAhO bhagavankiyat| caritEnAlpasArANAM cariSyE'haM suduzcaram||62|| |
ityuktO gururapyAha kupitO yAhyalaM tvayA| viprAvamantrA ziSyENa madadhItaM tyajAzviti||63|| |
dEvarAtasutaH sO'pi charditvA yajuSAM gaNam| tatO gatO'tha munayO dadRzustAnyajurgaNAn||64|| |
yajUMSi tittirA bhUtvA tallOlupatayAdaduH| taittirIyA iti yajuH zAkhA AsansupEzalAH||65|| |
yAjJavalkyastatO brahmaMzchandAMsyadhi gavESayan| gurOravidyamAnAni sUpatasthE'rkamIzvaram||66|| |
zrIyAjJavalkya uvAca
OM namO bhagavatE AdityAyAkhilajagatAmAtmasvarUpENa kAla svarUpENa caturvidhabhUtanikAyAnAM brahmAdistambaparyantAnAmantarhRdayESu bahirapi cAkAza ivOpAdhinAvyavadhIyamAnO bhavAnEka Eva kSaNalavanimESAvayavOpacitasaMvatsaragaNEnApAmAdAna visargAbhyAmimAM lOkayAtrAmanuvahati||67|| |
yadu ha vAva vibudharSabha savitaradastapatyanusavanamahar aharAmnAyavidhinOpatiSThamAnAnAmakhiladuritavRjina bIjAvabharjana bhagavataH samabhidhImahi tapana maNDalam||68|| |
ya iha vAva sthiracaranikarANAM nijanikEtanAnAM manaindriyAsu| gaNAnanAtmanaH svayamAtmAntaryAmI pracOdayati||69|| |
ya EvEmaM lOkamatikarAlavadanAndhakArasaMjJAjagaragraha gilitaM mRtakamiva vicEtanamavalOkyAnukampayA paramakAruNika| IkSayaivOtthApyAharaharanusavanaM zrEyasi svadharmAkhyAtmAva sthanE pravartayati||70|| |
avanipatirivAsAdhUnAM bhayamudIrayannaTati parita AzApAlais| tatra tatra kamalakOzAJjalibhirupahRtArhaNaH||71|| |
atha ha bhagavaMstava caraNanalinayugalaM tribhuvanagurubhirabhivanditam| ahamayAtayAmayajuSkAma upasarAmIti||72|| |
sUta uvAca
EvaM stutaH sa bhagavAnvAjirUpadharO raviH| yajUMSyayAtayAmAni munayE'dAtprasAditaH||73|| |
yajurbhirakarOcchAkhA daza paJca zatairvibhuH| jagRhurvAjasanyastAH kANvamAdhyandinAdayaH||74|| |
jaiminEH samagasyAsItsumantustanayO muniH| sutvAMstu tatsutastAbhyAmEkaikAM prAha saMhitAm||75|| |
sukarmA cApi tacchiSyaH sAmavEdatarOrmahAn| sahasrasaMhitAbhEdaM cakrE sAmnAM tatO dvija||76|| |
hiraNyanAbhaH kauzalyaH pauSyaJjizca sukarmaNaH| ziSyau jagRhatuzcAnya AvantyO brahmavittamaH||77|| |
udIcyAH sAmagAH ziSyA AsanpaJcazatAni vai| pauSyaJjyAvantyayOzcApi tAMzca prAcyAnpracakSatE||78|| |
laugAkSirmAGgaliH kulyaH kuzIdaH kukSirEva ca| pauSyaJjisiSyA jagRhuH saMhitAstE zataM zatam||79|| |
kRtO hiraNyanAbhasya caturviMzati saMhitAH ziSya UcE svaziSyEbhyaH zESA Avantya AtmavAn||80|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM dwAdazaskandhE SaSThO'dhyAyaH||