From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 10
catuHpaJcAzattamO'dhyAyaH
zrIzuka uvAca
iti sarvE susaMrabdhA vAhAnAruhya daMzitAH| svaiH svairbalaiH parikrAntA anvIyurdhRtakArmukAH||1|| |
tAnApatata AlOkya yAdavAnIkayUthapAH| tasthustatsammukhA rAjanvisphUrjya svadhanUMSi tE||2|| |
azvapRSThE gajaskandhE rathOpasthE'stra kOvidAH| mumucuH zaravarSANi mEghA adriSvapO yathA||3|| |
patyurbalaM zarAsAraizchannaM vIkSya sumadhyamA| savrIDmaikSattadvaktraM bhayavihvalalOcanA||4|| |
prahasya bhagavAnAha mA sma bhairvAmalOcanE| vinaGkSyatyadhunaivaitattAvakaiH zAtravaM balam||5|| |
tESAM tadvikramaM vIrA gadasaGkarSanAdayaH| amRSyamANA nArAcairjaghnurhayagajAnrathAn||6|| |
pEtuH zirAMsi rathinAmazvinAM gajinAM bhuvi| sakuNDalakirITAni sOSNISANi ca kOTizaH||7|| |
hastAH sAsigadESvAsAH karabhA UravO'GghrayaH| azvAzvataranAgOSTra kharamartyazirAMsi ca||8|| |
hanyamAnabalAnIkA vRSNibhirjayakAGkSibhiH| rAjAnO vimukhA jagmurjarAsandhapuraHsarAH||9|| |
zizupAlaM samabhyEtya hRtadAramivAturam| naSTatviSaM gatOtsAhaM zuSyadvadanamabruvan||10|| |
bhO bhOH puruSazArdUla daurmanasyamidaM tyaja| na priyApriyayO rAjanniSThA dEhiSu dRzyatE||11|| |
yathA dArumayI yOSitnRtyatE kuhakEcchayA| EvamIzvaratantrO'yamIhatE sukhaduHkhayOH||12|| |
zaurEH saptadazAhaM vai saMyugAni parAjitaH| trayOviMzatibhiH sainyairjigyE EkamahaM param||13|| |
tathApyahaM na zOcAmi na prahRSyAmi karhicit| kAlEna daivayuktEna jAnanvidrAvitaM jagat||14|| |
adhunApi vayaM sarvE vIrayUthapayUthapAH| parAjitAH phalgutantrairyadubhiH kRSNapAlitaiH||15|| |
ripavO jigyuradhunA kAla AtmAnusAriNi| tadA vayaM vijESyAmO yadA kAlaH pradakSiNaH||16|| |
zrIzuka uvAca
EvaM prabOdhitO mitraizcaidyO'gAtsAnugaH puram| hatazESAH punastE'pi yayuH svaM svaM puraM nRpAH||17|| |
rukmI tu rAkSasOdvAhaM kRSNadviDasahansvasuH| pRSThatO'nvagamatkRSNamakSauhiNyA vRtO balI||18|| |
rukmyamarSI susaMrabdhaH zRNvatAM sarvabhUbhujAm| pratijajJE mahAbAhurdaMzitaH sazarAsanaH||19|| |
ahatvA samarE kRSNamapratyUhya ca rukmiNIm| kuNDinaM na pravEkSyAmi satyamEtadbravImi vaH||20|| |
ityuktvA rathamAruhya sArathiM prAha satvaraH| cOdayAzvAnyataH kRSNaH tasya mE saMyugaM bhavEt||21|| |
adyAhaM nizitairbANairgOpAlasya sudurmatEH| nESyE vIryamadaM yEna svasA mE prasabhaM hRtA||22|| |
vikatthamAnaH kumatirIzvarasyApramANavit| rathEnaikEna gOvindaM tiSTha tiSThEtyathAhvayat||23|| |
dhanurvikRSya sudRDhaM jaghnE kRSNaM tribhiH zaraiH| Aha cAtra kSaNaM tiSTha yadUnAM kulapAMsana||24|| |
yatra yAsi svasAraM mE muSitvA dhvAGkSavaddhaviH| hariSyE'dya madaM manda mAyinaH kUTayOdhinaH||25|| |
yAvanna mE hatO bANaiH zayIthA muJca dArIkAm| smayankRSNO dhanuzchittvA SaDbhirvivyAdha rukmiNam||26|| |
aSTabhizcaturO vAhAndvAbhyAM sUtaM dhvajaM tribhiH| sa cAnyaddhanurAdhAya kRSNaM vivyAdha paJcabhiH||27|| |
taistAditaH zaraughaistu cicchEda dhanuracyutaH| punaranyadupAdatta tadapyacchinadavyayaH||28|| |
parighaM paTTizaM zUlaM carmAsI zaktitOmarau| yadyadAyudhamAdatta tatsarvaM sO'cchinaddhariH||29|| |
tatO rathAdavaplutya khaDgapANirjighAMsayA| kRSNamabhyadravatkruddhaH pataGga iva pAvakam||30|| |
tasya cApatataH khaDgaM tilazazcarma cESubhiH| chittvAsimAdadE tigmaM rukmiNaM hantumudyataH||31|| |
dRSTvA bhrAtRvadhOdyOgaM rukmiNI bhayavihvalA| patitvA pAdayOrbharturuvAca karuNaM satI||32|| |
zrIrukmiNyuvAca
yOgEzvarApramEyAtmandEvadEva jagatpatE| hantuM nArhasi kalyANa bhrAtaraM mE mahAbhuja||33|| |
zrIzuka uvAca
tayA paritrAsavikampitAGgayA zucAvazuSyanmukharuddhakaNThayA| kAtaryavisraMsitahEmamAlayA gRhItapAdaH karuNO nyavartata||34|| |
cailEna baddhvA tamasAdhukArINaM sazmazrukEzaM pravapanvyarUpayat| tAvanmamarduH parasainyamadbhutaM yadupravIrA nalinIM yathA gajAH||35|| |
kRSNAntikamupavrajya dadRzustatra rukmiNam tathAbhUtaM hataprAyaM dRSTvA saGkarSaNO vibhuH vimucya baddhaM karuNO bhagavAnkRSNamabravIt||36|| |
asAdhvidaM tvayA kRSNa kRtamasmajjugupsitam| vapanaM zmazrukEzAnAM vairUpyaM suhRdO vadhaH||37|| |
maivAsmAnsAdhvyasUyEthA bhrAturvairUpyacintayA| sukhaduHkhadO na cAnyO'sti yataH svakRtabhukpumAn||38|| |
bandhurvadhArhadOSO'pi na bandhOrvadhamarhati| tyAjyaH svEnaiva dOSENa hataH kiM hanyatE punaH||39|| |
kSatriyANAmayaM dharmaH prajApativinirmitaH| bhrAtApi bhrAtaraM hanyAdyEna ghOratamastataH||40|| |
rAjyasya bhUmErvittasya striyO mAnasya tEjasaH| mAninO'nyasya vA hEtOH zrImadAndhAH kSipanti hi||41|| |
tavEyaM viSamA buddhiH sarvabhUtESu durhRdAm| yanmanyasE sadAbhadraM suhRdAM bhadramajJavat||42|| |
AtmamOhO nRNAmEva kalpatE dEvamAyayA| suhRddurhRdudAsIna iti dEhAtmamAninAm||43|| |
Eka Eva parO hyAtmA sarvESAmapi dEhinAm| nAnEva gRhyatE mUDhairyathA jyOtiryathA nabhaH||44|| |
dEha AdyantavAnESa dravyaprANaguNAtmakaH| AtmanyavidyayA klRptaH saMsArayati dEhinam||45|| |
nAtmanO'nyEna saMyOgO viyOgazcasataH sati| taddhEtutvAttatprasiddhErdRgrUpAbhyAM yathA ravEH||46|| |
janmAdayastu dEhasya vikriyA nAtmanaH kvacit| kalAnAmiva naivEndOrmRtirhyasya kuhUriva||47|| |
yathA zayAna AtmAnaM viSayAnphalamEva ca| anubhuGktE'pyasatyarthE tathApnOtyabudhO bhavam||48|| |
tasmAdajJAnajaM zOkamAtmazOSavimOhanam| tattvajJAnEna nirhRtya svasthA bhava zucismitE||49|| |
zrIzuka uvAca
EvaM bhagavatA tanvI rAmENa pratibOdhitA| vaimanasyaM parityajya manO buddhyA samAdadhE||50|| |
prANAvazESa utsRSTO dviDbhirhatabalaprabhaH smaranvirUpakaraNaM vitathAtmamanOrathaH cakrE bhOjakaTaM nAma nivAsAya mahatpuram||51|| |
ahatvA durmatiM kRSNamapratyUhya yavIyasIm| kuNDinaM na pravEkSyAmItyuktvA tatrAvasadruSA||52|| |
bhagavAnbhISmakasutAmEvaM nirjitya bhUmipAn| puramAnIya vidhivadupayEmE kurUdvaha||53|| |
tadA mahOtsavO nRRNAM yadupuryAM gRhE gRhE| abhUdananyabhAvAnAM kRSNE yadupatau nRpa||54|| |
narA nAryazca muditAH pramRSTamaNikuNDalAH| pAribarhamupAjahrurvarayOzcitravAsasOH||55|| |
sA vRSNipuryuttambhitEndrakEtubhir vicitramAlyAmbararatnatOraNaiH| babhau pratidvAryupaklRptamaGgalair ApUrNakumbhAgurudhUpadIpakaiH||56|| |
siktamArgA madacyudbhirAhUtaprESThabhUbhujAm| gajairdvAHsu parAmRSTa rambhApUgOpazObhitA||57|| |
kurusRJjayakaikEya vidarbhayadukuntayaH| mithO mumudirE tasminsambhramAtparidhAvatAm||58|| |
rukmiNyA haraNaM zrutvA gIyamAnaM tatastataH| rAjAnO rAjakanyAzca babhUvurbhRzavismitAH||59|| |
dvArakAyAmabhUdrAjanmahAmOdaH puraukasAm rukmiNyA ramayOpEtaM dRSTvA kRSNaM zriyaH patim||60|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM dazamaskandhE uttarArdhE catuHpaJcAzattamO'dhyAyaH||