From StotraSamhita
< Bhagavatam | Skandha 11
paJcaviMzO'dhyAyaH
zrIbhagavAnuvAca
guNAnAmasammizrANAM pumAnyEna yathA bhavEt| tanmE puruSavaryEdamupadhAraya zaMsataH||1|| |
zamO damastitikSEkSA tapaH satyaM dayA smRtiH| tuSTistyAgO'spRhA zraddhA hrIrdayAdiH svanirvRtiH||2|| |
kAma IhA madastRSNA stambha AzIrbhidA sukham| madOtsAhO yazaHprItirhAsyaM vIryaM balOdyamaH||3|| |
krOdhO lObhO'nRtaM hiMsA yAcJA dambhaH klamaH kaliH| zOkamOhau viSAdArtI nidrAzA bhIranudyamaH||4|| |
sattvasya rajasazcaitAstamasazcAnupUrvazaH| vRttayO varNitaprAyAH sannipAtamathO zRNu||5|| |
sannipAtastvahamiti mamEtyuddhava yA matiH| vyavahAraH sannipAtO manOmAtrEndriyAsubhiH||6|| |
dharmE cArthE ca kAmE ca yadAsau pariniSThitaH| guNAnAM sannikarSO'yaM zraddhAratidhanAvahaH||7|| |
pravRttilakSaNE niSThA pumAnyarhi gRhAzramE| svadharmE cAnu tiSThEta guNAnAM samitirhi sA||8|| |
puruSaM sattvasaMyuktamanumIyAcchamAdibhiH| kAmAdibhI rajOyuktaM krOdhAdyaistamasA yutam||9|| |
yadA bhajati mAM bhaktyA nirapEkSaH svakarmabhiH| taM sattvaprakRtiM vidyAtpuruSaM striyamEva vA||10|| |
yadA AziSa AzAsya mAM bhajEta svakarmabhiH| taM rajaHprakRtiM vidyAthiMsAmAzAsya tAmasam||11|| |
sattvaM rajastama iti guNA jIvasya naiva mE| cittajA yaistu bhUtAnAM sajjamAnO nibadhyatE||12|| |
yadEtarau jayEtsattvaM bhAsvaraM vizadaM zivam| tadA sukhEna yujyEta dharmajJAnAdibhiH pumAn||13|| |
yadA jayEttamaH sattvaM rajaH saGgaM bhidA calam| tadA duHkhEna yujyEta karmaNA yazasA zriyA||14|| |
yadA jayEdrajaH sattvaM tamO mUDhaM layaM jaDam| yujyEta zOkamOhAbhyAM nidrayA hiMsayAzayA||15|| |
yadA cittaM prasIdEta indriyANAM ca nirvRtiH| dEhE'bhayaM manO'saGgaM tatsattvaM viddhi matpadam||16|| |
vikurvankriyayA cAdhIranivRttizca cEtasAm| gAtrAsvAsthyaM manO bhrAntaM raja EtairnizAmaya||17|| |
sIdaccittaM vilIyEta cEtasO grahaNE'kSamam| manO naSTaM tamO glAnistamastadupadhAraya||18|| |
EdhamAnE guNE sattvE dEvAnAM balamEdhatE| asurANAM ca rajasi tamasyuddhava rakSasAm||19|| |
sattvAjjAgaraNaM vidyAdrajasA svapnamAdizEt| prasvApaM tamasA jantOsturIyaM triSu santatam||20|| |
uparyupari gacchanti sattvEna brAhmaNA janAH| tamasAdhO'dha AmukhyAdrajasAntaracAriNaH||21|| |
sattvE pralInAH svaryAnti naralOkaM rajOlayAH| tamOlayAstu nirayaM yAnti mAmEva nirguNAH||22|| |
madarpaNaM niSphalaM vA sAttvikaM nijakarma tat| rAjasaM phalasaGkalpaM hiMsAprAyAdi tAmasam||23|| |
kaivalyaM sAttvikaM jJAnaM rajO vaikalpikaM ca yat| prAkRtaM tAmasaM jJAnaM manniSThaM nirguNaM smRtam||24|| |
vanaM tu sAttvikO vAsO grAmO rAjasa ucyatE| tAmasaM dyUtasadanaM mannikEtaM tu nirguNam||25|| |
sAttvikaH kArakO'saGgI rAgAndhO rAjasaH smRtaH| tAmasaH smRtivibhraSTO nirguNO madapAzrayaH||26|| |
sAttvikyAdhyAtmikI zraddhA karmazraddhA tu rAjasI| tAmasyadharmE yA zraddhA matsEvAyAM tu nirguNA||27|| |
pathyaM pUtamanAyastamAhAryaM sAttvikaM smRtam| rAjasaM cEndriyaprESThaM tAmasaM cArtidAzuci||28|| |
sAttvikaM sukhamAtmOtthaM viSayOtthaM tu rAjasam| tAmasaM mOhadainyOtthaM nirguNaM madapAzrayam||29|| |
dravyaM dEzaH phalaM kAlO jJAnaM karma ca kArakaH| zraddhAvasthAkRtirniSThA traiguNyaH sarva Eva hi||30|| |
sarvE guNamayA bhAvAH puruSAvyaktadhiSThitAH| dRSTaM zrutam anudhyAtaM buddhyA vA puruSarSabha||31|| |
EtAH saMsRtayaH puMsO guNakarmanibandhanAH yEnEmE nirjitAH saumya guNA jIvEna cittajAH bhaktiyOgEna manniSThO madbhAvAya prapadyatE||32|| |
tasmAddEhamimaM labdhvA jJAnavijJAnasambhavam| guNasaGgaM vinirdhUya mAM bhajantu vicakSaNAH||33|| |
niHsaGgO mAM bhajEdvidvAnapramattO jitEndriyaH| rajastamazcAbhijayEtsattvasaMsEvayA muniH||34|| |
sattvaM cAbhijayEdyuktO nairapEkSyENa zAntadhIH| sampadyatE guNairmuktO jIvO jIvaM vihAya mAm||35|| |
jIvO jIvavinirmuktO guNaizcAzayasambhavaiH mayaiva brahmaNA pUrNO na bahirnAntarazcarEt||36|| |
||iti zrImadbhAgavatE mahApurANE pAramahaMsyAM saMhitAyAM EkAdazaskandhE paJcaviMzO'dhyAyaH||